چرا دنبال جمع میرویم
سولومون اش، روانشناس آمریکایی، در دههٔ ۱۹۵۰ آزمایشی ساده انجام داد: به گروهی خطهایی نشان میداد و میپرسید کدام هماندازهٔ خط نمونه است. جواب کاملاً معلوم بود، ولی بقیهٔ اعضای گروه همدست او بودند و عمداً جواب غلط میدادند.
حدود یکسوم جوابهای آدمهای واقعی همان جواب غلط جمع بود و حدود سهچهارم آنها دستکم یک بار با جمع همراه شدند. وقتی همه یک چیز میگویند، مخالفت حتی با چیزی که با چشم میبینیم سخت است.
گله در بازار
در بازار، دنبال جمع رفتن شکلهای آشنایی دارد: خرید چون صف خرید طولانی است، فروش چون همه دارند میفروشند، یا خرید سهمی که در همهٔ گروهها اسمش هست.
مشکل این است که وقتی همه به هم نگاه میکنند، هیچکس به خود شرکت نگاه نمیکند. قیمت از ارزش جدا میشود و وقتی جمع برمیگردد، همه با هم برمیگردند.
کانالهای سیگنال
سازمان بورس بارها دربارهٔ کانالها و گروههایی هشدار داده که با وعدهٔ «سهم چندبرابری» عضو جمع میکنند. الگوی رایج ساده است: گردانندهٔ کانال یا همکارانش سهمی را قبلاً و ارزان خریدهاند، بعد به اعضا میگویند بخرند.
خرید اعضا قیمت را بالا میبرد و گردانندهها در همین بالا رفتن به خود اعضا میفروشند. آخرین کسانی که پیام را میخوانند، گرانترین خریدها را میکنند.
نشانههای پیام خطرناک
چند نشانه که یک پیام را مشکوک میکند: وعدهٔ سود مشخص و بزرگ («سه برابر»)، عجله («تا فردا دیر است»)، اطلاعات «محرمانه» که فقط این کانال دارد، و نبود هیچ عدد قابل بررسی دربارهٔ خود شرکت.
معامله بر اساس اطلاعات نهانی طبق قانون بازار اوراق بهادار جرم است؛ پس اگر پیامی واقعاً اطلاعات نهانی داشت هم، نباید بر اساسش معامله کرد.
جمع همیشه اشتباه نمیکند
منظور این نیست که هر چه جمع میگوید غلط است. گاهی جمع درست میگوید و قیمت دلیل واقعی دارد. نکته این است که «همه میگویند» به خودی خود دلیل نیست.
اگر بعد از بررسی خودت به همان نتیجهٔ جمع رسیدی، تصمیمت مستقل است. اگر فقط چون همه میگویند تصمیم گرفتی، وقتی جمع برگردد دلیلی برای ماندن یا رفتن نداری.
خلاصهٔ درس
مخالفت با جمع، حتی وقتی جمع آشکارا اشتباه میکند، سخت است.
کانالهای سیگنالفروش اغلب سهمی را که خودشان ارزان خریدهاند به اعضا میفروشند؛ عجله، وعدهٔ سود قطعی و «خبر محرمانه» نشانههای خطرند.
کار امروز: آخرین پیامی را که دربارهٔ یک سهم دیدی پیدا کن و ببین چند نشانهٔ خطر دارد.
واژههای این درس
- صف خرید
- وقتی قیمت به سقف روزانه رسیده و خریدارها بیشتر از فروشندهها منتظر ایستادهاند.
خودت را بسنج
۱.کانالی نوشته «این سهم تا دو برابر جا دارد، سریع بخرید». اولین سؤال درست؟
- الف)نویسنده چه سودی از خرید من میبرد و دلیلش چیست؟
- ب)چند نفر عضو کانالاند؟
- ج)پیام چند بار فوروارد شده؟
- د)دیروز چه پیامی داده؟
دیدن جواب
جواب: الف) نویسنده چه سودی از خرید من میبرد و دلیلش چیست؟
پیامی که عجله و سود تضمینی میفروشد، اول باید با این سؤال سنجیده شود: چه کسی از خرید تو سود میبرد؟
۲.هر نشانه را به معنیاش وصل کن
- «تا فردا دیر است»
- «سود سهبرابری قطعی»
- «خبر محرمانه داریم»
- بدون هیچ عددی از شرکت
دیدن جواب
- «تا فردا دیر است»
- عجله برای اینکه فکر نکنی
- «سود سهبرابری قطعی»
- وعدهای که هیچکس نمیتواند بدهد
- «خبر محرمانه داریم»
- یا دروغ است یا معامله با آن جرم است
- بدون هیچ عددی از شرکت
- چیزی برای بررسی وجود ندارد
پیامی که حتی یکی از این نشانهها را دارد، دلیل خرید نیست.
۳.تو بعد از بررسی صورت مالی به همان نتیجهای رسیدی که اکثر بازار رسیده. این تصمیم…
- الف)مستقل است، چون دلیلش را خودت پیدا کردهای
- ب)حتماً رفتار گلهای است
- ج)حتماً غلط است
- د)فقط وقتی درست است که خلاف جمع باشد
دیدن جواب
جواب: الف) مستقل است، چون دلیلش را خودت پیدا کردهای
گلهای بودن به دلیل تصمیم بستگی دارد، نه به اینکه با جمع یکی است یا نه.
۴.وقتی پیامی دربارهٔ یک سهم داغ دیدی، این کارها را به ترتیب انجام بده
- اگر دلیل مستقل پیدا نکردی، کنار بگذار
- بپرس نویسنده چه سودی از خرید تو میبرد
- صبر کن و همان لحظه معامله نکن
- عددهای خود شرکت را خودت ببین
دیدن جواب
- صبر کن و همان لحظه معامله نکن
- بپرس نویسنده چه سودی از خرید تو میبرد
- عددهای خود شرکت را خودت ببین
- اگر دلیل مستقل پیدا نکردی، کنار بگذار
صبر، اول از همه؛ پیامهای گلهای با عجله کار میکنند.