ضرر بیشتر از سود درد دارد
کانمن و تورسکی نشان دادند درد از دست دادن یک مبلغ، تقریباً دو برابر لذت به دست آوردن همان مبلغ است. اگر به بیشتر آدمها بگویی «سکه بیندازیم؛ شیر بیاید ۱ میلیون میبری، خط بیاید ۱ میلیون میدهی»، قبول نمیکنند.
بیشترشان فقط وقتی قبول میکنند که سود احتمالی حدود دو برابر ضرر باشد. به این حالت زیانگریزی میگویند.
اثر تمایل
زیانگریزی در بازار یک رفتار مشخص میسازد که به آن «اثر تمایل» میگویند: سهم سودده را زود میفروشیم تا سود «قطعی» شود، و سهم ضررده را نگه میداریم تا ضرر «واقعی» نشود.
نتیجه سبدی است که برندههایش رفتهاند و بازندههایش ماندهاند؛ برعکس چیزی که هر کس میخواهد.
پژوهش روی ده هزار حساب
تری اودین، استاد دانشگاه کالیفرنیا، معاملههای حدود ده هزار حساب یک کارگزاری آمریکایی را بررسی کرد. مشتریها سهمهای سودده را خیلی راحتتر از سهمهای ضررده میفروختند.
جالبتر اینکه سهمهای سوددهای که فروخته بودند، در سال بعد به طور میانگین حدود ۳ درصد بهتر از سهمهای ضرردهی عمل کردند که نگه داشته بودند. یعنی همان سهمهای اشتباه را نگه داشته بودند.
ریاضی ضرری که بزرگ میشود
ضرر بزرگتر، برگشت سختتری دارد. سهمی که ۱۰ درصد افت کند، برای برگشت به قیمت خرید حدود ۱۱ درصد رشد لازم دارد. با ۲۵ درصد افت، ۳۳ درصد رشد لازم است و با ۵۰ درصد افت، ۱۰۰ درصد.
هر روزی که ضرر را نگه میداری چون «فروختن یعنی قبول اشتباه»، ممکن است ضرر را به جایی برسانی که جبرانش سالها طول بکشد.
«تا نفروشم ضرر نکردهام»
این جمله معروفترین تلهٔ بازار است. ارزش سهمت همین حالا کمتر شده، چه بفروشی چه نفروشی؛ فروش فقط آن را ثبت میکند.
سؤال درست این نیست که «با ضرر بفروشم یا نه». سؤال درست این است: «اگر امروز این پول نقد را داشتم، همین سهم را با همین قیمت میخریدم؟» اگر جواب نه است، نگه داشتنش هم یعنی همین خرید را هر روز تکرار کنی.
خلاصهٔ درس
درد ضرر حدود دو برابر لذت سود است؛ برای همین ضرر را نگه میداریم و سود را زود میفروشیم.
ضرر بزرگتر، برگشت سختتری دارد: ۵۰٪ افت، ۱۰۰٪ رشد برای جبران لازم دارد.
کار امروز: برای هر سهمی که داری بپرس «اگر امروز پول نقدش را داشتم، همین را میخریدم؟» و جوابت را بنویس.
خودت را بسنج
۱.کدام رفتار، اثر تمایل است؟
- الف)فروش سریع سهم سودده و نگه داشتن سهم ضررده
- ب)خرید سهم ارزان
- ج)فروش طبق حد ضرر از پیش تعیینشده
- د)تقسیم پول بین چند سهم
دیدن جواب
جواب: الف) فروش سریع سهم سودده و نگه داشتن سهم ضررده
اثر تمایل یعنی سود را زود و ضرر را دیر میبندیم.
۲.سهمی ۵۰ درصد افت کرده. برای برگشت به قیمت خرید چقدر رشد لازم دارد؟
- الف)۱۰۰ درصد
- ب)۵۰ درصد
- ج)۷۵ درصد
- د)۲۵ درصد
دیدن جواب
جواب: الف) ۱۰۰ درصد
۱۰۰ تومان با ۵۰٪ افت ۵۰ تومان میشود؛ برای برگشت به ۱۰۰ باید دو برابر شود، یعنی ۱۰۰٪ رشد.
۳.هر جمله را به معنی واقعیاش وصل کن
- «تا نفروشم ضرر نکردهام»
- «سودم را زود بگیرم که نپرد»
- «امروز این سهم را میخریدم؟»
دیدن جواب
- «تا نفروشم ضرر نکردهام»
- ارزش سهم همین حالا کم شده، چه بفروشی چه نه
- «سودم را زود بگیرم که نپرد»
- شاید برنده را زودتر از دلیلش رها کنی
- «امروز این سهم را میخریدم؟»
- سؤال درست برای نگه داشتن یا فروختن
تصمیم نگه داشتن باید با امروز سنجیده شود، نه با قیمت خرید.
۴.برای کنار آمدن با زیانگریزی، این کارها را به ترتیب انجام بده
- از خودت بپرس امروز همین سهم را میخریدی؟
- تصمیم را بگیر و دلیلش را در دفترچه بنویس
- در روز افت، فقط به همان قانون نگاه کن
- قبل از خرید حد ضرر را بنویس
دیدن جواب
- قبل از خرید حد ضرر را بنویس
- در روز افت، فقط به همان قانون نگاه کن
- از خودت بپرس امروز همین سهم را میخریدی؟
- تصمیم را بگیر و دلیلش را در دفترچه بنویس
وقتی قانون از قبل نوشته شده، درد ضرر کمتر تصمیم را عوض میکند.