سهمی که تازه به بورس می‌آید
وقتی شرکتی برای اولین بار سهمش را در بورس عرضه می‌کند، به آن «عرضهٔ اولیه» می‌گویند. قیمت و روز عرضه از قبل اعلام می‌شود و هر کد بورسی می‌تواند سفارش بدهد.
قبل از عرضه، اطلاعیهٔ عرضه با قیمت، تعداد سهم و روز عرضه منتشر می‌شود و دربارهٔ شرکت و کارش توضیح می‌دهد. خواندن این اطلاعیه کمک می‌کند بدانی چه چیزی می‌خری. در روز عرضه، سفارش‌ها در ساعت مشخصی ثبت می‌شوند و بعد سهم بین همهٔ سفارش‌دهنده‌ها پخش می‌شود.
چقدر سهم می‌رسد؟
معمولاً خریدارها خیلی زیادند؛ پس سهم بین همه پخش می‌شود و به هر نفر مقدار کمی می‌رسد. بعد از عرضه، قیمت ممکن است چند روز بالا برود یا نه؛ تضمینی نیست.
گاهی به هر کد بورسی فقط چند صد هزار تومان سهم می‌رسد و بقیهٔ پول به حسابت برمی‌گردد. چند روز اول بعد از عرضه، ممکن است صف خرید باشد و بعد صف تمام شود. اینکه عرضه‌ای در گذشته سود داده، دلیل نمی‌شود عرضهٔ بعدی هم بدهد؛ قیمت عرضه و حال بازار مهم است.
پولت بلوکه می‌شود، بعد برمی‌گردد
در عرضهٔ اولیه معمولاً سفارشی بزرگ‌تر از سهمیه‌ات ثبت می‌کنی و همهٔ مبلغ سفارش از قدرت خریدت قفل می‌شود. بعد از عرضه، فقط به اندازهٔ سهمیه‌ای که به هر کد رسیده خرید انجام می‌شود و بقیهٔ پول همان روز یا روز بعد آزاد می‌شود.
مثلاً سفارش ۵ میلیون تومانی می‌دهی، ولی به هر کد ۵۰ سهم ۲۰۰۰ تومانی، یعنی ۱۰۰ هزار تومان، می‌رسد. ۴ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان بقیه آزاد می‌شود. سهمیهٔ کوچک یعنی سود یا زیان عرضهٔ اولیه هم کوچک است.
روزهای بعد از عرضه را با هیجان نخر
بعد از بعضی عرضه‌ها سهم چند روز صف خرید است و همه دنبال خریدش هستند. کسی که روز پنجم یا ششم، بعد از چند روز رشد، با همهٔ پولش وارد می‌شود، اغلب نزدیک سقف خریده و وقتی صف جمع شود، اولین کسی است که ضرر می‌کند.
قیمت عرضهٔ اولیه را با سهم‌های هم‌صنعت مقایسه کن؛ اگر بعد از چند روز رشد خیلی گران‌تر از آن‌ها شده، صبر کن.
عرضهٔ اولیه چند روش دارد
در روش «ثبت سفارش»، قیمت یا بازهٔ قیمت از قبل اعلام می‌شود، همه در ساعت معینی سفارش می‌دهند و سهم بین کدها پخش می‌شود. بیشتر عرضه‌هایی که مردم عادی در آن شرکت می‌کنند، همین روش است.
در روش «حراج» یا کشف قیمت، خریدارها خودشان قیمت پیشنهاد می‌دهند و قیمت نهایی از روی پیشنهادها تعیین می‌شود؛ بیشتر خریدارهای بزرگ و حقوقی در آن شرکت می‌کنند. روش، قیمت، تعداد سهم، سقف سفارش هر کد و ساعت عرضه را اطلاعیه‌ای می‌گوید که چند روز قبل در کدال و سایت بورس منتشر می‌شود.
خلاصهٔ درس
عرضهٔ اولیه یعنی اولین فروش سهم یک شرکت در بورس؛ روز، قیمت و روشش از قبل در اطلاعیه اعلام می‌شود.
معمولاً به هر کد سهم کمی می‌رسد و بقیهٔ پول قفل‌شده آزاد می‌شود.
سود عرضه‌های قبلی، تضمینی برای عرضهٔ بعدی نیست.
روزهای بعد از عرضه، خرید با هیجان روی صف پرریسک است.
واژه‌های این درس
- عرضهٔ اولیه
- اولین باری که سهم یک شرکت در بورس به مردم فروخته می‌شود.
- صف خرید
- وقتی قیمت به سقف روزانه رسیده و خریدارها بیشتر از فروشنده‌ها منتظر ایستاده‌اند.
- کدال
- سامانهٔ رسمی که شرکت‌های بورسی گزارش‌ها و صورت‌های مالی‌شان را آنجا منتشر می‌کنند.
خودت را بسنج
۱.دربارهٔ عرضهٔ اولیه کدام درست است؟
- الف)سود تضمینی دارد
- ب)به هر نفر معمولاً مقدار کمی سهم می‌رسد
- ج)فقط برای شرکت‌هاست
- د)نیاز به کد بورسی ندارد
دیدن جواب
جواب: ب) به هر نفر معمولاً مقدار کمی سهم می‌رسد
تقاضا زیاد است و سهم بین همه تقسیم می‌شود.
۲.سفارش ۳ میلیون تومانی عرضهٔ اولیه دادی و ۸۰ هزار تومان سهم به تو رسید. بقیهٔ پول چه می‌شود؟
- الف)آزاد می‌شود و به قدرت خریدت برمی‌گردد
- ب)از دست می‌رود
- ج)تا یک سال قفل می‌ماند
- د)به سهم دیگری تبدیل می‌شود
دیدن جواب
جواب: الف) آزاد می‌شود و به قدرت خریدت برمی‌گردد
فقط سهمیهٔ هر کد خریده می‌شود؛ بقیهٔ مبلغ قفل‌شده آزاد می‌شود.