نفت خام میخرند، فراورده میفروشند
شرکتهای گروه فراوردههای نفتی بیشتر پالایشگاهاند؛ مثل پالایش نفت بندرعباس (شبندر)، تهران (شتران) و اصفهان (شپنا). نفت خام میخرند و از آن بنزین، گازوئیل، نفت سفید، گاز مایع و نفت کوره میسازند.
قیمت خرید نفت خام و قیمت فروش فراوردهها هر دو به قیمتهای جهانی منطقهٔ خلیج فارس گره خوردهاند.
کرک اسپرد
چون هر دو طرف به قیمت جهانی وصلاند، سود پالایشگاه بیشتر به فاصلهٔ قیمت فراوردهها و نفت خام بستگی دارد، نه به خود قیمت نفت. به این فاصله «کرک اسپرد» میگویند.
گران شدن نفت بهتنهایی پالایشگاه را سودآورتر نمیکند؛ اگر فراوردهها کمتر از نفت گران شوند، سود کم هم میشود.
نفت کوره، فراوردهٔ ارزان
همهٔ فراوردهها همقیمت نیستند. بنزین و گازوئیل معمولاً گرانتر از نفت خام فروخته میشوند، ولی نفت کوره معمولاً ارزانتر.
پالایشگاهی که از هر بشکه نفت کورهٔ بیشتر و بنزین و گازوئیل کمتری درمیآورد، فاصلهٔ کمتری میگیرد. برای همین طرحهایی که نفت کوره را به فراوردهٔ سبک تبدیل میکنند برای پالایشگاهها مهماند.
سال گازوئیل گران
در سال ۲۰۲۲ میلادی (۱۴۰۱)، بعد از شروع جنگ اوکراین، فاصلهٔ قیمت گازوئیل و نفت خام در دنیا به بالاترین حدش در چند دههٔ اخیر رسید.
پالایشگاهها در خیلی از کشورها سود بیسابقهای ساختند. چیزی که سودشان را بالا برد خود نفت نبود؛ فاصلهٔ فراورده با نفت بود.
خلاصهٔ درس
پالایشگاه نفت خام میخرد و فراورده میفروشد؛ هر دو قیمت جهانیاند.
سود از فاصلهٔ این دو (کرک اسپرد) میآید، نه از گرانی خود نفت.
سهم نفت کوره در محصول هر پالایشگاه روی فاصلهاش اثر زیادی دارد.
خودت را بسنج
۱.نفت خام از ۷۰ به ۸۰ دلار و میانگین قیمت فراوردهها از ۷۸ به ۸۶ دلار رسیده. فاصلهٔ هر بشکه…
- الف)از ۸ به ۶ دلار کم شد
- ب)از ۸ به ۱۶ دلار زیاد شد
- ج)تغییری نکرد
- د)از ۸ به ۱۰ دلار زیاد شد
دیدن جواب
جواب: الف) از ۸ به ۶ دلار کم شد
۷۸ − ۷۰ = ۸ و ۸۶ − ۸۰ = ۶. با اینکه هر دو قیمت بالا رفتند، فاصله کمتر شد.
۲.هر جمله را کامل کن
- کرک اسپرد
- نفت کوره
- بنزین و گازوئیل
- گران شدن نفت بهتنهایی
دیدن جواب
- کرک اسپرد
- فاصلهٔ قیمت فراورده و نفت خام
- نفت کوره
- معمولاً ارزانتر از نفت خام
- بنزین و گازوئیل
- معمولاً گرانتر از نفت خام
- گران شدن نفت بهتنهایی
- سود را تضمین نمیکند
سود پالایشگاه از فاصله میآید، نه از سطح قیمت نفت.