ROE: سود بر پول سهامداران
بازده حقوق صاحبان سهام یا ROE یعنی سود خالص سالانه تقسیم بر حقوق صاحبان سهام. ROE برابر ۲۵ درصد یعنی شرکت با هر ۱۰۰ تومان پول سهامداران، سالی ۲۵ تومان سود ساخته.
ROE بالا و پایدار معمولاً نشانهٔ کسبوکاری است که مزیت دارد؛ مثلاً محصولی که رقیب ندارد یا هزینهای کمتر از رقیبها.
ROA: سود بر همهٔ داراییها
بازده دارایی یا ROA یعنی سود خالص تقسیم بر کل داراییها. فرقش با ROE بدهی است: شرکتی با بدهی زیاد ممکن است ROE بالا ولی ROA معمولی داشته باشد، چون بخشی از سودش را با پول قرضی ساخته.
پس اگر ROE بالاست، ROA و نسبت بدهی را هم ببین تا بفهمی این بازده از کار خوب آمده یا از بدهی زیاد.
P/B: قیمت بر ارزش دفتری
P/B یعنی ارزش بازار شرکت تقسیم بر حقوق صاحبان سهام در ترازنامه. P/B برابر ۳ یعنی بازار برای هر ۱ تومان ارزش دفتری، ۳ تومان میپردازد.
یک رابطهٔ جالب: P/B تقریباً برابر P/E ضرب در ROE است. پس شرکتی که ROE بالایی دارد، طبیعی است P/B بالاتری هم داشته باشد.
ارزش دفتری قدیمی
خیلی از شرکتهای قدیمی ما زمین و کارخانههایی دارند که سالها پیش خریدهاند و در ترازنامه با همان قیمت قدیم ثبت شدهاند. برای همین P/B آنها گاهی خیلی بالا به نظر میرسد، در حالی که ارزش امروز آن داراییها بسیار بیشتر است.
در تورم بالا، ارزش دفتری اغلب از ارزش واقعی داراییها عقب میماند؛ P/B را با احتیاط بخوان.
ROE یکساله را باور نکن
یک سال سود استثنایی، ROE را بالا میبرد و یک سال زیان آن را منفی میکند. ROE وقتی معنی دارد که چند سال پشت سر هم دیده شود.
اگر فقط یک سال را میبینی، بپرس این سال برای این شرکت عادی بوده یا نه.
خلاصهٔ درس
ROE بازده پول سهامداران است و ROA بازده همهٔ داراییها؛ فاصلهٔ آنها از بدهی میآید.
P/B تقریباً P/E × ROE است؛ در تورم بالا ارزش دفتری از ارزش واقعی عقب میماند.
کار امروز: ROE شرکتت را با تورم سال گذشته مقایسه کن.
واژههای این درس
- ارزش بازار
- قیمت یک سهم ضرب در تعداد همهٔ سهمهای شرکت؛ یعنی بازار کل شرکت را چند میخرد.
- سود خالص
- پولی که بعد از کم کردن همهٔ هزینهها و مالیات از فروش، برای شرکت باقی میماند.
- ترازنامه
- فهرست داراییها، بدهیها و حقوق صاحبان سهام شرکت در یک تاریخ معین.
- P/E
- قیمت سهم تقسیم بر سود هر سهم؛ یعنی با سود فعلی، چند سال طول میکشد پولت برگردد.
خودت را بسنج
۱.هر نسبت را به فرمولش وصل کن
- ROE
- ROA
- P/B
دیدن جواب
- ROE
- سود خالص ÷ حقوق صاحبان سهام
- ROA
- سود خالص ÷ کل داراییها
- P/B
- ارزش بازار ÷ حقوق صاحبان سهام
سه نسبت که صورت یا مخرجشان با هم فرق دارد.