تقسیم سود و افزایش سرمایه

مجمع و سود نقدی

بعد از پایان سال مالی، مجمع شرکت تصمیم می‌گیرد چه بخشی از سود را نقدی بین سهامدارها تقسیم کند. به آن DPS یا سود نقدی هر سهم می‌گویند.

مجمع عمومی سالانه معمولاً چند ماه بعد از پایان سال مالی برگزار می‌شود. نماد شرکت کمی قبل از مجمع متوقف می‌شود و هر کس در آخرین روز معامله قبل از این توقف سهم را داشته باشد، سود نقدی آن سال به او می‌رسد؛ حتی اگر همان روز خریده باشد. سود نقدی معمولاً چند ماه بعد از مجمع، طبق زمان‌بندی‌ای که شرکت اعلام می‌کند، واریز می‌شود.

قیمت بعد از مجمع

وقتی نماد بعد از مجمع باز می‌شود، قیمت به اندازهٔ سود نقدی پایین‌تر شروع می‌کند، چون آن پول دیگر در شرکت نیست و به سهامدار تعلق گرفته. به این «تعدیل قیمت» می‌گویند.

مثلاً اگر قبل از مجمع ۱۰۰۰ سهم ۳۰۰۰ تومانی داشته باشی (۳ میلیون)، بعد از مجمع ۵۰۰ هزار تومان طلب سود داری و سهم‌هایت با قیمت ۲۵۰۰ یعنی ۲٫۵ میلیون شروع می‌کنند. جمعش همان ۳ میلیون است. پس سود نقدی پول تازه نیست، بخشی از ارزش سهم است که نقد می‌شود.

افزایش سرمایه

گاهی شرکت تعداد سهم‌هایش را زیاد می‌کند. اگر از محل سود انباشته باشد، به سهامدارها سهم جایزه می‌رسد و قیمت هر سهم به همان نسبت کم می‌شود. اگر از محل آورده باشد، سهامدار باید پول بدهد و «حق تقدم» می‌گیرد.

افزایش سرمایه از محل «تجدید ارزیابی دارایی‌ها» هم داریم که شبیه سهم جایزه است. «حق تقدم» را می‌توانی بفروشی یا با پرداخت مبلغش به سهم تبدیلش کنی. اگر تا پایان مهلت نه بفروشی و نه پولش را بدهی، شرکت آن را به‌عنوان «حق تقدم استفاده‌نشده» می‌فروشد و فقط مابه‌التفاوتش، دیرتر، به تو می‌رسد.

نسبت تقسیم سود

اگر EPS شرکتی ۵۰۰ تومان باشد و مجمع ۴۰۰ تومان نقدی تقسیم کند، «نسبت تقسیم سود» ۸۰٪ است. بقیهٔ سود در شرکت می‌ماند تا خرج توسعه یا پرداخت بدهی شود.

نسبت بالا برای کسی که درآمد نقدی می‌خواهد خوب است، ولی شرکتی که همهٔ سودش را تقسیم می‌کند، پول کمی برای رشد دارد. شرکتی که سود کمی تقسیم می‌کند، باید نشان بدهد آن پول را جای خوبی خرج کرده؛ وگرنه سهامدار پولش را دیرتر و کمتر می‌بیند.

خلاصهٔ درس

مجمع سالانه تصمیم می‌گیرد چه بخشی از سود نقدی تقسیم شود؛ سود هر سهم که پرداخت می‌شود DPS است.

سود به کسی می‌رسد که در آخرین روز معامله قبل از توقف نماد برای مجمع، سهم را داشته باشد.

بعد از مجمع قیمت به اندازهٔ سود نقدی تعدیل می‌شود؛ ثروتت در آن لحظه عوض نمی‌شود.

افزایش سرمایه از سود انباشته سهم جایزه می‌دهد؛ از آورده، حق تقدمی که پولش را باید بدهی.

واژه‌های این درس

افزایش سرمایه

وقتی شرکت تعداد سهم‌هایش را زیاد می‌کند، از محل سود انباشته، آورده نقدی سهامداران یا تجدید ارزیابی دارایی‌ها.

حق تقدم استفاده‌نشده

حق تقدمی که تا پایان مهلت نه فروخته شد و نه پولش پرداخت شد؛ شرکت آن را می‌فروشد و مابه‌التفاوت را به سهامدار می‌دهد.

تعدیل قیمت

پایین آمدن قیمت سهم بعد از مجمع، به اندازهٔ سود نقدی یا به نسبت سهم‌های تازه؛ ارزش دارایی‌ات با آن کم نمی‌شود.

حق تقدم

حق خرید سهم تازهٔ شرکت به قیمت اسمی ۱۰۰ تومان؛ با نماد جدایی که آخرش «ح» دارد معامله می‌شود.

سود نقدی

بخشی از سود سال که شرکت بعد از مجمع، به ازای هر سهم به سهامدارها پول می‌دهد.

مجمع

جلسهٔ سالانهٔ سهامدارها که در آن صورت‌های مالی تأیید و سود نقدی تعیین می‌شود.

EPS

سود هر سهم: سود خالص سال تقسیم بر تعداد سهم‌های شرکت.

نماد

اسم کوتاه هر سهم یا صندوق در بورس، مثل «فملی».

خودت را بسنج

1. ۱.قیمت قبل از مجمع ۳۰۰۰ تومان و سود نقدی ۵۰۰ تومان. قیمت مبنای بعد از مجمع؟

   • الف)۳۰۰۰
   • ب)۲۵۰۰
   • ج)۳۵۰۰
   • د)۵۰۰
   دیدن جواب

   جواب: ب) ۲۵۰۰

   ۳۰۰۰ منهای ۵۰۰ می‌شود ۲۵۰۰؛ ارزش دارایی تو تغییری نکرده.

2. ۲.شرکتی ۱۰۰٪ افزایش سرمایه از محل سود انباشته داد. یعنی…

   • الف)پول تو دو برابر شد
   • ب)تعداد سهم‌هایت دو برابر و قیمت هر سهم حدوداً نصف شد
   • ج)باید پول واریز کنی
   • د)سهم‌هایت نصف شد
   دیدن جواب

   جواب: ب) تعداد سهم‌هایت دو برابر و قیمت هر سهم حدوداً نصف شد

   ارزش کل دارایی‌ات همان می‌ماند؛ فقط به سهم‌های بیشتر تقسیم شده.

3. ۳.EPS ۸۰۰ و سود نقدی هر سهم ۲۰۰ تومان است. نسبت تقسیم سود چقدر است؟

   • الف)۲۵٪
   • ب)۴۰٪
   • ج)۸۰٪
   • د)۴ برابر
   دیدن جواب

   جواب: الف) ۲۵٪

   ۲۰۰ ÷ ۸۰۰ = ۲۵٪؛ سه‌چهارم سود در شرکت مانده.