اهرم یعنی چند برابر
صندوق اهرمی دو نوع واحد دارد. دارندهٔ واحد «اهرمی» با پول بقیه هم سهم می‌خرد. اگر بازار بالا برود، سودش بیشتر از بازار است؛ ولی اگر پایین برود، ضررش هم بیشتر است.
در صندوق اهرمی، دارندگان واحدهای «ممتاز» سود ثابت‌تری می‌گیرند و پولشان در اختیار دارندگان واحد «عادی» (اهرمی) قرار می‌گیرد. مثلاً با اهرم حدود ۱٫۵ برابر، اگر سهم‌های صندوق ۱۰٪ بالا بروند، واحد اهرمی حدود ۱۵٪ بالا می‌رود. همین عدد در ریزش هم صدق می‌کند.
حباب در اهرمی‌ها
صندوق‌های اهرمی گاهی حباب زیادی دارند، مثبت یا منفی. یعنی قیمت بورسی‌شان می‌تواند خیلی با NAV فرق کند. قبل از هر کاری، حباب را نگاه کن.
در دوره‌های هیجانی، حباب اهرمی‌ها گاهی به ده‌ها درصد مثبت یا منفی می‌رسد. خریدی با حباب بالا یعنی هم ریسک اهرم و هم ریسک خوابیدن حباب را با هم پذیرفته‌ای. برای همین صندوق اهرمی را فقط کسی باید بخرد که هر دو را می‌فهمد.
صندوق اهرمی را با حباب بالا نخر
صندوق اهرمی خودش ریسکی چند برابر بازار دارد. اگر حباب هم بالا باشد، علاوه بر افت بازار، خوابیدن حباب هم به ضررت اضافه می‌شود.
قبل از خرید هر صندوق اهرمی، حباب را ببین و از خودت بپرس اگر بازار ده درصد افت کند، چقدر ضرر می‌کنی.
اهرم با عدد
در صندوقی با ضریب اهرمی ۲، اگر سبد ۱۰٪ بالا برود، واحد اهرمی حدود ۲۰٪ بالا می‌رود و اگر ۱۰٪ پایین بیاید، حدود ۲۰٪ پایین. تا اینجا متقارن به نظر می‌رسد.
ولی رفت و برگشت متقارن نیست. اگر بازار یک ماه ۱۰٪ بالا برود و ماه بعد ۱۰٪ پایین بیاید، بازار حدود ۱٪ ضرر کرده (۱٫۱ × ۰٫۹ = ۰٫۹۹). واحد اهرمی با ۲۰٪ بالا و ۲۰٪ پایین، حدود ۴٪ ضرر کرده (۱٫۲ × ۰٫۸ = ۰٫۹۶). در بازارهای پرنوسان و بی‌روند، اهرم آرام‌آرام ارزش را می‌خورد.
خلاصهٔ درس
در صندوق اهرمی، واحدهای عادی با پول واحدهای ممتاز هم سرمایه‌گذاری می‌کنند؛ پس سود و زیانشان چند برابر سبد است.
اهرم در ریزش هم کار می‌کند: با ضریب ۲، افت ۱۰٪ سبد یعنی حدود ۲۰٪ افت واحد.
در بازار بالا و پایین‌رونده، اهرم آرام‌آرام ارزش را می‌خورد.
حباب اهرمی‌ها گاهی خیلی بزرگ است؛ قبل از هر کاری حباب و ضریب اهرمی را با هم ببین.
واژه‌های این درس
- حباب
- فاصلهٔ قیمت بازار یک صندوق با ارزش واقعی دارایی‌هایش (NAV).
- اهرم
- ابزاری که سود و زیان را چند برابر می‌کند؛ با پول کم، اثر حرکت قیمت بزرگ‌تر می‌شود.
- NAV
- ارزش واقعی هر واحد صندوق: ارزش همهٔ دارایی‌های صندوق منهای بدهی‌هایش، تقسیم بر تعداد واحدها.
خودت را بسنج
۱.سهم‌های صندوق اهرمی ۱۰٪ پایین آمدند. واحد اهرمی چه می‌شود؟
- الف)کمتر از ۱۰٪ ضرر می‌کند
- ب)دقیقاً ۱۰٪ ضرر می‌کند
- ج)بیشتر از ۱۰٪ ضرر می‌کند
- د)سود می‌کند
دیدن جواب
جواب: ج) بیشتر از ۱۰٪ ضرر می‌کند
اهرم هم سود را بزرگ می‌کند هم ضرر را.
۲.کدام جمله دربارهٔ صندوق اهرمی درست است؟
- الف)ریسکش از صندوق سهامی کمتر است
- ب)برای پولی که نیاز داری مناسب است
- ج)نوسانش از بازار بیشتر است
- د)سود تضمینی دارد
دیدن جواب
جواب: ج) نوسانش از بازار بیشتر است
اهرمی پرنوسان‌ترین نوع صندوق سهامی است.
۳.بازار یک ماه ۲۰٪ بالا و ماه بعد ۲۰٪ پایین رفت. واحدی با ضریب اهرمی ۲ تقریباً چه شد؟
- الف)حدود ۱۶٪ ضرر
- ب)بی‌سود و بی‌زیان
- ج)حدود ۴٪ ضرر
- د)۲۰٪ سود
دیدن جواب
جواب: الف) حدود ۱۶٪ ضرر
واحد اهرمی ۴۰٪ بالا و ۴۰٪ پایین: ۱٫۴ × ۰٫۶ = ۰٫۸۴، یعنی ۱۶٪ ضرر؛ بازار خودش فقط ۴٪ ضرر کرد.