NAV یعنی ارزش واقعی هر واحد
اگر همهٔ دارایی‌های صندوق را امروز بفروشی و بین واحدها تقسیم کنی، به هر واحد مبلغی می‌رسد. به این «ارزش خالص دارایی» یا NAV می‌گویند و صندوق هر روز اعلامش می‌کند.
مثلاً اگر دارایی‌های صندوقی روی هم ۱۰۰۰ میلیارد تومان باشد و ۱۰۰ میلیون واحد داشته باشد، NAV هر واحد ۱۰٬۰۰۰ تومان است. NAV با بالا و پایین رفتن قیمت دارایی‌های صندوق هر روز عوض می‌شود. صندوق‌ها NAV را در سایت خودشان و در اطلاعات نماد منتشر می‌کنند.
حباب
قیمت صندوق در بورس را خریدار و فروشنده تعیین می‌کنند و ممکن است با NAV فرق کند. اگر قیمت بالاتر از NAV باشد، می‌گوییم صندوق «حباب مثبت» دارد؛ یعنی گران‌تر از دارایی‌اش معامله می‌شود.
حباب را با درصد می‌گویند: (قیمت منهای NAV) تقسیم بر NAV. حباب ۲٪ یعنی واحد ۲٪ گران‌تر از دارایی‌اش معامله می‌شود. در صندوق‌های بزرگ و پرمعامله، حباب معمولاً کم است چون بازارگردان قیمت را نزدیک NAV نگه می‌دارد. حباب‌های بزرگ بیشتر در صندوق‌های خاص مثل اهرمی‌ها دیده می‌شوند.
چرا حباب مهم است؟
حباب معمولاً دائمی نیست. اگر با حباب بالا بخری و حباب بخوابد، حتی وقتی دارایی صندوق ثابت مانده، ضرر می‌کنی. حباب منفی یعنی ارزان‌تر از دارایی، که آن هم دلیلی دارد و باید دید چرا.
فرض کن صندوقی با حباب ۱۵٪ خریدی. اگر دارایی‌های صندوق ثابت بمانند ولی حباب به صفر برسد، حدود ۱۳٪ ضرر کرده‌ای. برعکس، خرید با حباب منفی یعنی ارزان‌تر از دارایی؛ ولی ممکن است بازار دلیلی داشته باشد، مثلاً انتظار ریزش. پس حباب را کنار بقیهٔ عددها ببین.
خوابیدن حباب با عدد
فرض کن صندوقی را ۱۱٬۰۰۰ تومان خریدی و NAV آن ۱۰٬۰۰۰ تومان بود؛ ۱۰٪ حباب. یک ماه بعد دارایی‌های صندوق خوب کار کرده‌اند و NAV ۵٪ بالا رفته و به ۱۰٬۵۰۰ رسیده. ولی هیجان بازار هم خوابیده و حباب صفر شده؛ قیمت تابلو هم ۱۰٬۵۰۰ است.
یعنی دارایی صندوق ۵٪ سود کرد و تو حدود ۴٫۵٪ ضرر. این دقیقاً هزینهٔ خرید با حباب است: بخشی از پولت بابت دارایی نبود، بابت هیجان بود.
سه NAV صندوق‌های بورسی
صندوق‌های قابل معامله معمولاً سه عدد NAV اعلام می‌کنند. «NAV ابطال» مبلغی است که اگر واحدت را به خود صندوق پس بدهی می‌گیری. «NAV صدور» مبلغی است که برای ساختن واحد تازه باید بپردازی و کمی بالاتر است، چون هزینهٔ خرید دارایی‌ها را هم دارد. «NAV آماری» ارزش دارایی‌ها بدون این هزینه‌هاست.
برای حساب کردن حباب صندوق‌های قابل معامله، معمولاً قیمت تابلو را با NAV ابطال مقایسه می‌کنند، چون این همان ارزشی است که واقعاً پشت هر واحد هست. فاصلهٔ صدور و ابطال در صندوق‌های بزرگ کم است، ولی در صندوق‌های کوچک ممکن است چشمگیر باشد.
خلاصهٔ درس
NAV ارزش واقعی هر واحد است: ارزش دارایی‌ها منهای بدهی‌ها، تقسیم بر تعداد واحدها.
حباب = (قیمت تابلو منهای NAV) ÷ NAV؛ مثبت یعنی گران‌تر از دارایی، منفی یعنی ارزان‌تر.
در صندوق‌های قابل معامله حباب را معمولاً با NAV ابطال می‌سنجند.
حباب دائمی نیست؛ خوابیدن حباب می‌تواند حتی با رشد دارایی‌ها به ضرر تو تمام شود.
واژه‌های این درس
- حباب
- فاصلهٔ قیمت بازار یک صندوق با ارزش واقعی دارایی‌هایش (NAV).
- اهرم
- ابزاری که سود و زیان را چند برابر می‌کند؛ با پول کم، اثر حرکت قیمت بزرگ‌تر می‌شود.
- NAV
- ارزش واقعی هر واحد صندوق: ارزش همهٔ دارایی‌های صندوق منهای بدهی‌هایش، تقسیم بر تعداد واحدها.
- نماد
- اسم کوتاه هر سهم یا صندوق در بورس، مثل «فملی».
خودت را بسنج
۱.NAV صندوقی ۱۰٬۰۰۰ و قیمتش در بورس ۱۱٬۰۰۰ تومان است. حبابش چقدر است؟
- الف)۱۰٪ مثبت
- ب)۱۰٪ منفی
- ج)۱٪ مثبت
- د)صفر
دیدن جواب
جواب: الف) ۱۰٪ مثبت
۱۰۰۰ تومان بالاتر از ۱۰٬۰۰۰ یعنی ۱۰٪ حباب مثبت.
۲.قیمت ۹٬۵۰۰ و NAV ده هزار تومان است. کدام درست است؟
- الف)حباب ۵٪ مثبت
- ب)حباب ۵٪ منفی
- ج)صندوق ورشکست شده
- د)NAV اشتباه است
دیدن جواب
جواب: ب) حباب ۵٪ منفی
قیمت ۵٪ پایین‌تر از NAV است؛ یعنی حباب منفی.
۳.صندوقی را با ۲۰٪ حباب خریدی. NAV ۱۰٪ بالا رفت و حباب به صفر رسید. نتیجه تقریباً چیست؟
- الف)حدود ۸٪ ضرر
- ب)۱۰٪ سود
- ج)۳۰٪ سود
- د)بی‌سود و بی‌زیان
دیدن جواب
جواب: الف) حدود ۸٪ ضرر
قیمت از ۱٫۲ برابر NAV قدیم به ۱٫۱ برابر رسید: ۱٫۱ ÷ ۱٫۲ ≈ ۰٫۹۲، یعنی حدود ۸٪ ضرر.
۴.قیمت تابلو ۱۰٬۳۰۰، NAV ابطال ۱۰٬۰۰۰ و NAV صدور ۱۰٬۱۰۰ تومان است. حباب معمولاً با کدام حساب می‌شود و چقدر است؟
- الف)با NAV ابطال؛ حدود ۳٪
- ب)با NAV صدور؛ حدود ۲٪
- ج)با قیمت دیروز؛ صفر
- د)صندوق‌های بورسی حباب ندارند
دیدن جواب
جواب: الف) با NAV ابطال؛ حدود ۳٪
(۱۰٬۳۰۰ − ۱۰٬۰۰۰) ÷ ۱۰٬۰۰۰ = ۳٪. NAV ابطال ارزشی است که پشت هر واحد هست.