مهلت دارد
برای تبدیل حق تقدم به سهم، باید در مهلت پذیره‌نویسی که شرکت اعلام می‌کند، پولش را بپردازی؛ معمولاً از طریق اپ کارگزاری یا سامانه‌ای که شرکت معرفی می‌کند.
اگر نه بفروشی و نه بپردازی، شرکت حق تقدم‌های استفاده‌نشده را بعد از مهلت می‌فروشد و پولش را، بعد از کم کردن ۱۰۰ تومان اسمی و هزینه‌ها، به تو برمی‌گرداند. معمولاً این مبلغ از وقتی خودت بفروشی کمتر است و دیرتر هم می‌رسد.
حق تقدم را رها نکن
خیلی از سهامدارهای تازه‌کار، حق تقدم را در پرتفوی می‌بینند و نمی‌دانند باید کاری بکنند. نتیجه این است که بخشی از ارزش دارایی‌شان دیر و کم برمی‌گردد.
هر وقت حق تقدم گرفتی، همان هفته تصمیم بگیر: می‌فروشی یا پذیره‌نویسی می‌کنی.
سه راه، با یک مثال
فرض کن ۱۰۰۰ سهم ۳۰۰۰ تومانی داری، یعنی ۳ میلیون تومان. شرکت ۱۰۰٪ افزایش سرمایه از آورده می‌دهد و حالا ۱۰۰۰ سهم ۱۵۵۰ تومانی و ۱۰۰۰ حق تقدم حدوداً ۱۴۵۰ تومانی داری؛ هنوز همان ۳ میلیون.
راه اول: حق تقدم را بفروشی. حدود ۱ میلیون و ۴۵۰ هزار تومان پول نقد می‌گیری و ۱۰۰۰ سهمت می‌ماند. راه دوم: ۱۰۰ هزار تومان (۱۰۰۰ × ۱۰۰) بدهی و بعداً ۲۰۰۰ سهم داشته باشی، حدود ۳ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان. راه سوم: هیچ کاری نکنی و چند ماه بعد پولی را بگیری که شرکت از فروش حق تقدم‌هایت به دست آورده.
مهلت ۶۰ روزه و نماد «ح»
قانون تجارت می‌گوید مهلت پذیره‌نویسی نباید کمتر از ۶۰ روز باشد. شرکت تاریخ شروع و پایان، شمارهٔ حساب و روش پرداخت را در «اطلاعیهٔ پذیره‌نویسی» در کدال اعلام می‌کند.
نماد حق تقدم (همان نماد سهم با «ح» در آخر) معمولاً چند روز بعد از بازگشایی سهم اصلی باز می‌شود و تا نزدیک پایان مهلت معامله می‌شود. تاریخ دقیق آخرین روز معامله را از همان اطلاعیه بخوان، نه از حافظه.
بعد از پرداخت چه می‌شود؟
وقتی ۱۰۰ تومان را دادی، حق تقدمت «استفاده‌شده» می‌شود ولی هنوز سهم نیست و نمی‌توانی بفروشی‌اش. شرکت باید بعد از پایان مهلت، افزایش سرمایه را در ادارهٔ ثبت شرکت‌ها ثبت کند تا سهم‌های تازه به پرتفوی‌ها بیایند.
این کار ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد. در این مدت پولت قفل است؛ اگر بازار پایین بیاید، نمی‌توانی سهم‌های تازه را بفروشی.
خلاصهٔ درس
برای تبدیل حق تقدم به سهم، باید در مهلت پذیره‌نویسی پولش را بدهی.
حق تقدم استفاده‌نشده را شرکت بعد از مهلت می‌فروشد و پولش را دیرتر و معمولاً کمتر می‌دهد.
بعد از پرداخت، تا ثبت افزایش سرمایه صبر می‌کنی تا سهم تازه قابل فروش شود.
هر وقت حق تقدم گرفتی، همان هفته تصمیم بگیر: می‌فروشی یا پذیره‌نویسی می‌کنی.
واژه‌های این درس
- افزایش سرمایه
- وقتی شرکت تعداد سهم‌هایش را زیاد می‌کند، از محل سود انباشته، آورده نقدی سهامداران یا تجدید ارزیابی دارایی‌ها.
- حق تقدم استفاده‌نشده
- حق تقدمی که تا پایان مهلت نه فروخته شد و نه پولش پرداخت شد؛ شرکت آن را می‌فروشد و مابه‌التفاوت را به سهامدار می‌دهد.
- پذیره‌نویسی
- پرداخت ۱۰۰ تومان برای هر حق تقدم در مهلتی که شرکت اعلام می‌کند، تا حق تقدم به سهم تازه تبدیل شود.
- حق تقدم
- حق خرید سهم تازهٔ شرکت به قیمت اسمی ۱۰۰ تومان؛ با نماد جدایی که آخرش «ح» دارد معامله می‌شود.
- کدال
- سامانهٔ رسمی که شرکت‌های بورسی گزارش‌ها و صورت‌های مالی‌شان را آنجا منتشر می‌کنند.
- نماد
- اسم کوتاه هر سهم یا صندوق در بورس، مثل «فملی».
خودت را بسنج
۱.اگر در مهلت نه حق تقدم را بفروشی و نه پولش را بدهی، چه می‌شود؟
- الف)کاملاً از دست می‌رود و هیچ پولی نمی‌گیری
- ب)شرکت آن را می‌فروشد و مبلغی را، بعد از کسر ۱۰۰ تومان و هزینه‌ها، به تو می‌دهد
- ج)خودکار به سهم تبدیل می‌شود
- د)تا سال بعد صبر می‌کند
دیدن جواب
جواب: ب) شرکت آن را می‌فروشد و مبلغی را، بعد از کسر ۱۰۰ تومان و هزینه‌ها، به تو می‌دهد
حق تقدم استفاده‌نشده فروخته می‌شود، ولی معمولاً از فروش خودت کم‌سودتر است.
۲.هر تصمیم را به نتیجه‌اش وصل کن
- فروش حق تقدم
- پذیره‌نویسی
- هیچ کاری نکردن
دیدن جواب
- فروش حق تقدم
- پول نقد حالا، درصد مالکیتت کمتر می‌شود
- پذیره‌نویسی
- پرداخت ۱۰۰ تومان، سهم بیشتر بعد از ثبت افزایش سرمایه
- هیچ کاری نکردن
- شرکت حق تقدم را می‌فروشد، پول دیر می‌رسد
هیچ راهی در لحظه ثروتت را زیاد نمی‌کند؛ فرقشان در پول نقد، سهم آینده و زمان است.
۳.پول پذیره‌نویسی را دادی. کی می‌توانی سهم‌های تازه را بفروشی؟
- الف)بعد از ثبت افزایش سرمایه که سهم‌ها به پرتفوی بیایند
- ب)همان روز پرداخت
- ج)فردای پرداخت
- د)هر وقت حق تقدم به سهم اصلی برسد
دیدن جواب
جواب: الف) بعد از ثبت افزایش سرمایه که سهم‌ها به پرتفوی بیایند
حق تقدم استفاده‌شده تا ثبت افزایش سرمایه قابل فروش نیست؛ این زمان را در حسابت در نظر بگیر.
۴.مراحل پذیره‌نویسی را مرتب کن
- پرداخت ۱۰۰ تومان برای هر حق تقدم در مهلت
- ثبت افزایش سرمایه و آمدن سهم تازه
- حق تقدم «استفاده‌شده» می‌شود
- خواندن اطلاعیهٔ پذیره‌نویسی در کدال
- دیدن تعداد حق تقدم‌ها در پرتفوی
دیدن جواب
- خواندن اطلاعیهٔ پذیره‌نویسی در کدال
- دیدن تعداد حق تقدم‌ها در پرتفوی
- پرداخت ۱۰۰ تومان برای هر حق تقدم در مهلت
- حق تقدم «استفاده‌شده» می‌شود
- ثبت افزایش سرمایه و آمدن سهم تازه
اطلاعیه، دیدن تعداد، پرداخت در مهلت، و بعد صبر تا ثبت.