چرا شرکت سرمایه‌اش را زیاد می‌کند؟
شرکت برای طرح تازه، پرداخت بدهی یا هم‌خوان کردن سرمایه با دارایی‌هایش، تعداد سهم‌هایش را زیاد می‌کند. این کار باید در مجمع فوق‌العادهٔ سهامدارها تصویب شود.
سه راه اصلی دارد: از محل سود انباشته، از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها، و از محل آورده نقدی سهامدارها. دو راه اول پول تازه‌ای از تو نمی‌خواهد و سهم اضافه را مجانی به حسابت می‌دهد؛ راه سوم از تو پول می‌خواهد.
سهم بیشتر، قیمت کمتر
بعد از افزایش سرمایه، تعداد سهم‌ها بیشتر می‌شود ولی ارزش شرکت در همان لحظه عوض نمی‌شود. برای همین قیمت هر سهم روز بازگشایی «تعدیل» می‌شود و پایین‌تر باز می‌شود.
مثلاً با صد درصد افزایش سرمایه از سود انباشته، تعداد سهم‌هایت دو برابر می‌شود و قیمت نظری هر سهم نصف. ارزش کل دارایی‌ات در آن لحظه تقریباً همان است که بود.
از کجا بفهمم شرکت افزایش سرمایه می‌دهد؟
افزایش سرمایه یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد. اول هیئت‌مدیره در کدال «پیشنهاد افزایش سرمایه» را منتشر می‌کند و کنارش «گزارش توجیهی» می‌گذارد؛ گزارشی که می‌گوید پول برای چه لازم است و چه سودی برای شرکت می‌سازد. حسابرس هم دربارهٔ همین گزارش نظر می‌دهد.
بعد سازمان بورس باید مجوز بدهد و آخر سر مجمع فوق‌العادهٔ سهامدارها تصمیم می‌گیرد. از روز پیشنهاد تا مجمع معمولاً چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد، پس وقت داری گزارش توجیهی را بخوانی.
نمودار تعدیل‌شده و تعدیل‌نشده
اگر نمودار سهمی را ببینی که در یک روز ۴۰ یا ۵۰ درصد پایین آمده، اول به افزایش سرمایه یا سود نقدی فکر کن. در نمودار «تعدیل‌نشده» قیمت‌های قبل از مجمع همان‌طور که بودند می‌مانند و بعد از مجمع یک پرتگاه دیده می‌شود.
در نمودار «تعدیل‌شده» قیمت‌های گذشته به نسبت سهم‌های تازه پایین آورده می‌شوند تا این پرتگاه ساختگی حذف شود. برای دیدن روند واقعی همیشه نمودار تعدیل‌شده را نگاه کن.
خلاصهٔ درس
شرکت از سه راه سرمایه‌اش را زیاد می‌کند: سود انباشته، تجدید ارزیابی دارایی‌ها و آورده نقدی.
دو راه اول سهم اضافه بدون پرداخت پول می‌دهند؛ آورده نقدی حق تقدم می‌دهد که پولش را باید بدهی.
بعد از افزایش سرمایه قیمت هر سهم تعدیل می‌شود و ارزش کل دارایی‌ات در آن لحظه تقریباً عوض نمی‌شود.
برای دیدن رشد واقعی قیمت، نمودار تعدیل‌شده را نگاه کن.
واژه‌های این درس
- افزایش سرمایه
- وقتی شرکت تعداد سهم‌هایش را زیاد می‌کند، از محل سود انباشته، آورده نقدی سهامداران یا تجدید ارزیابی دارایی‌ها.
- حق تقدم
- حق خرید سهم تازهٔ شرکت به قیمت اسمی ۱۰۰ تومان؛ با نماد جدایی که آخرش «ح» دارد معامله می‌شود.
- سود نقدی
- بخشی از سود سال که شرکت بعد از مجمع، به ازای هر سهم به سهامدارها پول می‌دهد.
- حسابرس
- مؤسسهٔ مستقلی که حساب‌ها و گزارش‌های مالی را بررسی می‌کند و دربارهٔ درستی‌شان نظر می‌دهد.
- مجمع
- جلسهٔ سالانهٔ سهامدارها که در آن صورت‌های مالی تأیید و سود نقدی تعیین می‌شود.
- کدال
- سامانهٔ رسمی که شرکت‌های بورسی گزارش‌ها و صورت‌های مالی‌شان را آنجا منتشر می‌کنند.
خودت را بسنج
۱.هر روش را به نتیجه‌اش وصل کن
- سود انباشته
- تجدید ارزیابی
- آورده نقدی
دیدن جواب
- سود انباشته
- سهام جایزه، بدون پرداخت پول
- تجدید ارزیابی
- سهم اضافه از افزایش ارزش دارایی‌ها
- آورده نقدی
- حق تقدم که باید پولش را بدهی
فقط افزایش سرمایه از آورده از سهامدار پول می‌خواهد.
۲.سهم ۲۰۰۰ تومانی صد درصد افزایش سرمایه از سود انباشته می‌دهد. قیمت نظری بعد از مجمع حدوداً چقدر است؟
- الف)۲۰۰۰ تومان
- ب)۱۰۰۰ تومان
- ج)۴۰۰۰ تومان
- د)۱۵۰۰ تومان
دیدن جواب
جواب: ب) ۱۰۰۰ تومان
تعداد سهم دو برابر شد، پس قیمت هر سهم نصف می‌شود؛ ارزش کل تغییری نکرد.
۳.مسیر یک افزایش سرمایه را به ترتیب بچین
- حسابرس دربارهٔ گزارش توجیهی نظر می‌دهد
- سازمان بورس مجوز می‌دهد
- مجمع فوق‌العاده افزایش سرمایه را تصویب می‌کند
- نماد با قیمت تعدیل‌شده باز می‌شود
- هیئت‌مدیره پیشنهاد افزایش سرمایه را در کدال منتشر می‌کند
دیدن جواب
- هیئت‌مدیره پیشنهاد افزایش سرمایه را در کدال منتشر می‌کند
- حسابرس دربارهٔ گزارش توجیهی نظر می‌دهد
- سازمان بورس مجوز می‌دهد
- مجمع فوق‌العاده افزایش سرمایه را تصویب می‌کند
- نماد با قیمت تعدیل‌شده باز می‌شود
پیشنهاد، نظر حسابرس، مجوز، مجمع و بعد بازگشایی.
۴.در نمودار تعدیل‌نشدهٔ سهمی، قیمت روز بعد از مجمع ۵۰٪ پایین‌تر است. محتمل‌ترین دلیل چیست؟
- الف)شرکت ۱۰۰٪ افزایش سرمایه داده و قیمت تعدیل شده
- ب)سهامدارها همه با هم فروخته‌اند
- ج)دامنهٔ نوسان ۵۰ درصد شده
- د)نماد اشتباه نشان داده می‌شود
دیدن جواب
جواب: الف) شرکت ۱۰۰٪ افزایش سرمایه داده و قیمت تعدیل شده
دامنهٔ نوسان اجازهٔ افت ۵۰ درصدی در یک روز نمی‌دهد؛ این پرتگاه کار تعدیل قیمت است.