دو عدد اصلی
هر قرارداد اختیار یک قیمت اعمال و یک تاریخ سررسید دارد. در بورس تهران اختیارها در سررسید اعمال می‌شوند. هر قرارداد معمولاً برای تعداد مشخصی سهم است (مثلاً هزار سهم).
برای یک سهم چند قیمت اعمال و چند سررسید مختلف وجود دارد. اختیار خریدی که قیمت اعمالش پایین‌تر از قیمت فعلی سهم است، «در سود» نامیده می‌شود و پرمیوم بیشتری دارد. اختیاری که قیمت اعمالش خیلی بالاتر است، «در زیان» است و ارزان‌تر، ولی احتمال صفر شدنش هم بیشتر است.
زمان ارزش دارد
هرچه به سررسید نزدیک‌تر شوی، فرصت کمتری برای حرکت قیمت هست؛ پس ارزش زمانی اختیار کم‌کم آب می‌شود. اختیاری که بی‌ارزش در سررسید بماند، به صفر می‌رسد.
پرمیوم دو بخش دارد: ارزش ذاتی (اگر همین الان سررسید بود چقدر می‌ارزید) و ارزش زمانی (بابت فرصتی که تا سررسید مانده). هر روز که می‌گذرد، بخشی از ارزش زمانی کم می‌شود؛ این کاهش در هفته‌های آخر تندتر است.
در سود، هم‌قیمت، در زیان
اختیار خرید وقتی قیمت سهم بالاتر از قیمت اعمال است «در سود» است، وقتی نزدیک قیمت اعمال است «هم‌قیمت» و وقتی پایین‌تر است «در زیان». برای اختیار فروش برعکس.
پرمیوم دو بخش دارد. سهم ۱۱۰۰، قیمت اعمال ۱۰۰۰ و پرمیوم ۱۵۰ تومان: ۱۰۰ تومانش «ارزش ذاتی» است، یعنی اگر همین حالا سررسید بود چقدر می‌ارزید؛ ۵۰ تومان بقیه «ارزش زمانی» است، یعنی پولی که بابت فرصت باقی‌مانده می‌دهی. ارزش زمانی تا سررسید به صفر می‌رسد.
هر قرارداد چند سهم است؟
قیمتی که در تابلو برای اختیار معامله می‌بینی، پرمیوم «هر سهم» است، ولی هر قرارداد معمولاً برای ۱۰۰۰ سهم است. پس اگر پرمیوم ۵۰ تومان باشد، خرید یک قرارداد ۵۰ هزار تومان پول می‌خواهد، نه ۵۰ تومان.
سود و زیان هم به همین نسبت بزرگ می‌شود: اگر در سررسید هر سهم ۲۰۰ تومان ارزش داشته باشد، یک قرارداد ۲۰۰ هزار تومان می‌ارزد. اندازهٔ دقیق هر قرارداد و روز سررسید را در مشخصات نماد ببین؛ برای همه یکسان نیست.
خلاصهٔ درس
هر اختیار یک قیمت اعمال و یک سررسید دارد و معمولاً برای ۱۰۰۰ سهم است.
پرمیوم = ارزش ذاتی + ارزش زمانی؛ ارزش زمانی با نزدیک شدن به سررسید آب می‌شود.
اختیار «در سود» گران‌تر است؛ اختیار «در زیان» ارزان‌تر، ولی احتمال صفر شدنش بیشتر.
قیمت تابلو پرمیوم هر سهم است؛ پول هر قرارداد را با ضرب در اندازهٔ قرارداد حساب کن.
واژه‌های این درس
- اختیار خرید
- قراردادی که به دارنده‌اش حق می‌دهد سهمی را در تاریخ معین به قیمت معین بخرد، ولی مجبور نیست.
- اختیار فروش
- قراردادی که به دارنده‌اش حق می‌دهد سهمی را در تاریخ معین به قیمت معین بفروشد، ولی مجبور نیست.
- نماد
- اسم کوتاه هر سهم یا صندوق در بورس، مثل «فملی».
خودت را بسنج
۱.با نزدیک شدن به سررسید، ارزش زمانی اختیار…
- الف)کم می‌شود
- ب)زیاد می‌شود
- ج)ثابت است
- د)دو برابر می‌شود
دیدن جواب
جواب: الف) کم می‌شود
فرصت کمتر، ارزش زمانی کمتر.
۲.سهم ۸۰۰، قیمت اعمال اختیار خرید ۱۰۰۰ و پرمیوم ۳۰ تومان. ارزش ذاتی چقدر است؟
- الف)صفر؛ همهٔ ۳۰ تومان ارزش زمانی است
- ب)۲۰۰ تومان
- ج)۳۰ تومان ارزش ذاتی
- د)۸۰۰ تومان
دیدن جواب
جواب: الف) صفر؛ همهٔ ۳۰ تومان ارزش زمانی است
اختیار در زیان است و ارزش ذاتی ندارد؛ پرمیومش فقط بابت امید به رشد تا سررسید است.
۳.پرمیوم اختیاری ۸۰ تومان است و هر قرارداد ۱۰۰۰ سهم. خرید ۵ قرارداد، بدون کارمزد، چقدر پول می‌خواهد؟
- الف)۴۰۰ هزار تومان
- ب)۴۰۰ تومان
- ج)۸۰ هزار تومان
- د)۴ میلیون تومان
دیدن جواب
جواب: الف) ۴۰۰ هزار تومان
۸۰ × ۱۰۰۰ × ۵ = ۴۰۰٬۰۰۰ تومان.