حق خرید، نه اجبار
اختیار خرید قراردادی است که به دارنده‌اش «حق» می‌دهد سهمی را در تاریخ سررسید با قیمت مشخصی (قیمت اعمال) بخرد. برای این حق، از اول مبلغی به نام «پرمیوم» می‌پردازد.
در بورس تهران نماد اختیار خرید با «ض» شروع می‌شود. هر نماد یک سهم پایه، یک قیمت اعمال و یک تاریخ سررسید دارد. مثلاً اختیار خرید فولاد با قیمت اعمال ۶۰۰۰ تومان که سه ماه دیگر سررسید است. قیمت خود قرارداد (پرمیوم) هر روز در بازار بالا و پایین می‌رود.
کی به کار می‌آید؟
اگر در سررسید قیمت سهم بالاتر از قیمت اعمال باشد، این حق ارزش دارد. اگر پایین‌تر باشد، کسی با قیمت بالاتر نمی‌خرد؛ حق بی‌ارزش می‌شود و پرمیوم از دست رفته.
حساب سود ساده است: اگر قیمت اعمال ۱۰۰۰ و پرمیوم ۵۰ تومان باشد و سهم در سررسید ۱۲۰۰ شود، ارزش حق ۲۰۰ تومان است و سود خالص ۱۵۰ تومان (منهای پرمیوم). اگر سهم ۱۰۳۰ شود، ارزش حق ۳۰ تومان است و با پرمیوم ۵۰ تومانی، در کل ۲۰ تومان ضرر کرده‌ای.
آپشن در بورس تهران
در بورس تهران سال‌هاست روی سهم‌های بزرگ و پرمعامله و چند صندوق، قرارداد اختیار معامله وجود دارد. نماد اختیار خرید با «ض» و اختیار فروش با «ط» شروع می‌شود.
بسیاری از اختیارهای خریدی که قیمت اعمالشان خیلی بالاتر از قیمت سهم است، تا سررسید بی‌ارزش می‌شوند. ارزان بودن یک اختیار معمولاً یعنی احتمال سود دادنش کم است.
نقطهٔ سر به سر و سود با عدد
سهم ۱۰۰۰ تومان است و اختیار خرید با قیمت اعمال ۱۰۰۰ تومان را با پرمیوم ۸۰ تومان خریدی. برای اینکه در سررسید ضرر نکنی، سهم باید دست‌کم ۱۰۸۰ تومان باشد؛ این «نقطهٔ سر به سر» است.
اگر سهم در سررسید ۱۲۰۰ باشد، هر اختیار ۲۰۰ تومان ارزش دارد؛ منهای ۸۰ پرمیوم، ۱۲۰ تومان سود، یعنی ۱۵۰٪ روی پولی که دادی. سهم فقط ۲۰٪ بالا رفته بود. ولی اگر سهم ۱۰۰۰ یا کمتر بماند، همهٔ ۸۰ تومان از دست می‌رود.
خلاصهٔ درس
اختیار خرید حق خرید سهم با قیمت اعمال در سررسید است، نه اجبار؛ نمادش در بورس تهران با «ض» شروع می‌شود.
برای این حق از اول پرمیوم می‌پردازی.
در سررسید، ارزش هر سهم = قیمت سهم منهای قیمت اعمال، اگر مثبت باشد؛ وگرنه صفر.
نقطهٔ سر به سر = قیمت اعمال به‌علاوهٔ پرمیوم.
واژه‌های این درس
- اختیار خرید
- قراردادی که به دارنده‌اش حق می‌دهد سهمی را در تاریخ معین به قیمت معین بخرد، ولی مجبور نیست.
- اختیار فروش
- قراردادی که به دارنده‌اش حق می‌دهد سهمی را در تاریخ معین به قیمت معین بفروشد، ولی مجبور نیست.
- سود خالص
- پولی که بعد از کم کردن همهٔ هزینه‌ها و مالیات از فروش، برای شرکت باقی می‌ماند.
- نماد
- اسم کوتاه هر سهم یا صندوق در بورس، مثل «فملی».
خودت را بسنج
۱.اختیار خرید با قیمت اعمال ۱۰۰۰ داری و در سررسید سهم ۸۰۰ است. چه می‌شود؟
- الف)قرارداد بی‌ارزش می‌شود و پرمیوم از دست رفته
- ب)باید با ۱۰۰۰ بخری
- ج)۲۰۰ سود می‌کنی
- د)قرارداد تمدید می‌شود
دیدن جواب
جواب: الف) قرارداد بی‌ارزش می‌شود و پرمیوم از دست رفته
اختیار یعنی حق؛ وقتی به‌صرفه نیست، اعمالش نمی‌کنی.
۲.پرمیوم یعنی…
- الف)قیمتی که برای خود قرارداد می‌پردازی
- ب)قیمت اعمال
- ج)سود نقدی
- د)کارمزد کارگزار
دیدن جواب
جواب: الف) قیمتی که برای خود قرارداد می‌پردازی
بهای خرید حق.
۳.هر واژه را به معنی‌اش وصل کن
- قیمت اعمال
- سررسید
- پرمیوم
- اختیار فروش
دیدن جواب
- قیمت اعمال
- قیمتی که در قرارداد آمده
- سررسید
- آخرین روز اعتبار قرارداد
- پرمیوم
- قیمتی که برای خود قرارداد می‌دهی
- اختیار فروش
- حق فروش به قیمت معین
بدون این چهار واژه، آپشن را نمی‌شود فهمید.
۴.اختیار خرید با قیمت اعمال ۲۰۰۰ و پرمیوم ۱۵۰ تومان. نقطهٔ سر به سر در سررسید؟
- الف)۲۱۵۰ تومان
- ب)۲۰۰۰ تومان
- ج)۱۸۵۰ تومان
- د)۱۵۰ تومان
دیدن جواب
جواب: الف) ۲۱۵۰ تومان
قیمت اعمال به‌اضافهٔ پرمیوم: ۲۰۰۰ + ۱۵۰ = ۲۱۵۰.