روز سررسید چه میشود
در بورس تهران اختیارها اروپاییاند و فقط در روز سررسید اعمال میشوند. خریداری که اختیارش در سود است، از طریق کارگزار درخواست اعمال میدهد؛ در بعضی نمادها اعمال در سود خودکار است. قانون دقیق هر نماد در اطلاعیهٔ بورس آمده.
تسویه یا فیزیکی است (سهم واقعاً جابهجا میشود) یا نقدی (فقط مابهالتفاوت پرداخت میشود).
وجه تضمین فروشنده
فروشندهٔ اختیار باید وجه تضمین بگذارد تا اگر قرارداد علیه او شد، توان انجام تعهد را داشته باشد. اگر قیمت سهم به ضرر او حرکت کند، کارگزار وجه تضمین بیشتری میخواهد.
اگر فروشنده نتواند تضمین را کامل کند، موقعیتش ممکن است به اجبار بسته شود؛ اغلب در بدترین قیمت.
قبل از اولین معامله
برای معاملهٔ اختیار در کارگزاری باید بیانیهٔ ریسک معاملات اختیار را امضا کنی و دسترسیاش فعال شود. ساعت معاملات اختیار ممکن است با سهم فرق کند و کارمزدش هم جداست.
اینها را از کارگزارت بپرس؛ این درس فقط تصویر کلی را میدهد.
پولی که آماده نبود
خریدار یک کال در سود، روز سررسید درخواست اعمال داد ولی برای تسویهٔ فیزیکی باید پول هزار سهم ضرب در قیمت اعمال را در حساب میداشت. پول آماده نبود و درخواستش انجام نشد.
اگر چند روز قبل خود اختیار را در بازار فروخته بود، تقریباً همان سود را بدون نیاز به این پول میگرفت.
سررسید را به شانس نسپار
اگر ندانی روز سررسید اختیارت خودکار اعمال میشود یا نه، ممکن است سودت از دست برود یا تعهدی گردنت بیفتد که پولش را نداری.
یک هفته قبل از سررسید تصمیم بگیر: میفروشی، نگه میداری یا اعمال میکنی؟
اختیار فروش تبعی
در بورس تهران پوت دیگری هم هست: «اختیار فروش تبعی» که نمادش با «ه» شروع میشود و بعد چند حرف از نام سهم میآید. آن را خود شرکت یا سهامدار عمده منتشر میکند تا خریدار سهم بتواند در سررسید سهمش را به قیمت مشخصی بفروشد.
فقط کسی که خود سهم را دارد از آن سود میبرد و در سررسید معمولاً مابهالتفاوت به حسابش واریز میشود. کارش همان پوت حمایتی درس بعد است، با این فرق که فروشندهاش ناشر است. شرایط هر نماد در اطلاعیهاش آمده.
خلاصهٔ درس
اختیارهای بورس تهران فقط در سررسید اعمال میشوند؛ تسویه فیزیکی یا نقدی است.
فروشنده وجه تضمین میگذارد و ممکن است تضمین بیشتری از او بخواهند.
کار امروز: اطلاعیهٔ یک نماد اختیار را بخوان و نوع تسویهاش را پیدا کن.
واژههای این درس
- اختیار فروش
- قراردادی که به دارندهاش حق میدهد سهمی را در تاریخ معین به قیمت معین بفروشد، ولی مجبور نیست.
- حمایت
- قیمتی که چند بار قیمت به آن رسیده و برگشته بالا؛ جایی که خریدارها زیاد میشوند.
- کارمزد
- پولی که برای هر خرید و فروش به کارگزاری، بورس و مالیات میدهی؛ روی هم کمی بیشتر از یک درصد در هر رفت و برگشت.
- نماد
- اسم کوتاه هر سهم یا صندوق در بورس، مثل «فملی».
خودت را بسنج
۱.تسویهٔ فیزیکی یعنی…
- الف)سهم واقعاً جابهجا میشود
- ب)فقط مابهالتفاوت پرداخت میشود
- ج)قرارداد لغو میشود
- د)پریمیوم برمیگردد
دیدن جواب
جواب: الف) سهم واقعاً جابهجا میشود
در تسویهٔ فیزیکی خریدار کال پول قیمت اعمال را میدهد و سهم تحویل میگیرد.
۲.مسیر یک کال در سود تا سررسید را مرتب کن
- درخواست اعمال میدهی یا اعمال خودکار میشود
- روز سررسید میرسد
- سهم بالاتر از قیمت اعمال میرود
- سهم یا مابهالتفاوت را میگیری
- کال را میخری و پریمیوم میدهی
دیدن جواب
- کال را میخری و پریمیوم میدهی
- سهم بالاتر از قیمت اعمال میرود
- روز سررسید میرسد
- درخواست اعمال میدهی یا اعمال خودکار میشود
- سهم یا مابهالتفاوت را میگیری
و همیشه میتوانی قبل از سررسید خود اختیار را در بازار بفروشی.
۳.هر کلمه را به معنیاش وصل کن
- اعمال
- تسویهٔ نقدی
- وجه تضمین
- بستن موقعیت
دیدن جواب
- اعمال
- استفاده از حق قرارداد
- تسویهٔ نقدی
- پرداخت مابهالتفاوت
- وجه تضمین
- پول بلوکهشدهٔ فروشنده
- بستن موقعیت
- معاملهٔ عکس قبل از سررسید
بیشتر معاملهگرها قبل از سررسید موقعیتشان را میبندند.
۴.کالی را ۱۰۰ تومان خریدی و حالا ۱۶۰ تومان است. اگر یک قرارداد (۱٬۰۰۰ سهم) را همین حالا در بازار بفروشی، سودت قبل از کارمزد چقدر است؟
- الف)۶۰ هزار تومان
- ب)۶۰ تومان
- ج)۱۶۰ هزار تومان
- د)۶۰۰ هزار تومان
دیدن جواب
جواب: الف) ۶۰ هزار تومان
(۱۶۰ − ۱۰۰) × ۱٬۰۰۰ = ۶۰٬۰۰۰ تومان. برای گرفتن این سود لازم نیست تا سررسید صبر کنی یا اعمال کنی.
۵.نماد اختیار فروش تبعی با کدام حرف شروع میشود؟
- الف)ه
- ب)ض
- ج)ط
- د)ح
دیدن جواب
جواب: الف) ه
«ض» کال است، «ط» پوت معمولی و «ه» پوت تبعی. «ح» هم آخر نام حق تقدم میآید، نه اول.