سود با پول نقد فرق دارد
شرکت ممکن است روی کاغذ سود کند ولی پولش هنوز طلب از مشتری‌ها باشد. صورت جریان وجوه نقد نشان می‌دهد واقعاً چقدر پول وارد و خارج شده.
مثلاً شرکتی کالا را نسیه می‌فروشد؛ در صورت سود و زیان، فروش و سود ثبت می‌شود ولی پولی وارد صندوق نشده. اگر مشتری‌ها دیر پرداخت کنند یا اصلاً نپردازند، شرکت با وجود سود روی کاغذ، برای پرداخت حقوق و بدهی‌هایش به مشکل می‌خورد.
سه بخش
جریان نقد عملیاتی (از کار اصلی)، سرمایه‌گذاری (خرید و فروش دارایی‌ها) و تأمین مالی (وام، افزایش سرمایه، سود پرداختی). جریان نقد عملیاتی مثبت و پایدار نشانهٔ سلامت است.
جریان نقد سرمایه‌گذاری معمولاً منفی است، چون شرکت دستگاه و کارخانه می‌خرد. جریان نقد تأمین مالی وقتی شرکت وام می‌گیرد مثبت و وقتی سود نقدی می‌دهد یا وام را پس می‌دهد منفی است. شرکتی که سود نقدی‌اش را با وام می‌پردازد، باید با احتیاط دید.
جریان نقد آزاد
از جریان نقد عملیاتی، پولی که شرکت صرف خرید دستگاه و ساختمان و طرح‌ها کرده را کم کن؛ آنچه می‌ماند «جریان نقد آزاد» است. اگر جریان نقد عملیاتی ۳۰۰ و خرید دارایی ۲۰۰ میلیارد باشد، جریان نقد آزاد ۱۰۰ میلیارد است.
این همان پولی است که شرکت می‌تواند بی‌وام گرفتن به‌عنوان سود نقدی بدهد. شرکتی که سال‌ها بیشتر از جریان نقد آزادش سود نقدی می‌دهد، فرق را با وام جبران می‌کند؛ این کار همیشگی نیست.
جریان نقد آزاد
یک عدد ساده و مهم: «جریان نقد آزاد»، یعنی جریان نقد عملیاتی منهای پولی که شرکت صرف خرید دستگاه، ساختمان و طرح‌های تازه کرده. این همان پولی است که واقعاً می‌شود بین سهامدارها تقسیم کرد یا با آن بدهی را پرداخت.
مثال: جریان نقد عملیاتی ۳۰۰ میلیارد تومان است و شرکت ۱۲۰ میلیارد صرف خرید دستگاه کرده؛ جریان نقد آزاد ۱۸۰ میلیارد است. اگر همان سال ۲۵۰ میلیارد سود نقدی بدهد، ۷۰ میلیاردش از جایی جز کار امسال آمده: از پول نقد قبلی یا از وام. یک سال اشکالی ندارد، ولی اگر هر سال تکرار شود، بدهی بالا می‌رود.
خلاصهٔ درس
سود روی کاغذ با پول نقد فرق دارد؛ فروش نسیه سود می‌سازد ولی پول نه.
جریان نقد سه بخش دارد: عملیاتی، سرمایه‌گذاری و تأمین مالی.
جریان نقد عملیاتی مثبت و پایدار نشانهٔ سلامت است؛ سود بدون آن را باور نکن.
جریان نقد آزاد = نقد عملیاتی منهای خرید دارایی؛ سود نقدی بیشتر از آن یعنی پرداخت از جای دیگر.
واژه‌های این درس
- جریان نقد آزاد
- پولی که از کار اصلی شرکت وارد شده، منهای پولی که صرف خرید دستگاه و طرح‌های تازه کرده؛ پولی که واقعاً برای سود نقدی یا پرداخت بدهی می‌ماند.
- افزایش سرمایه
- وقتی شرکت تعداد سهم‌هایش را زیاد می‌کند، از محل سود انباشته، آورده نقدی سهامداران یا تجدید ارزیابی دارایی‌ها.
- سود نقدی
- بخشی از سود سال که شرکت بعد از مجمع، به ازای هر سهم به سهامدارها پول می‌دهد.
خودت را بسنج
۱.شرکتی چند سال سود خالص دارد ولی جریان نقد عملیاتی‌اش منفی است. چه چیزی را باید بررسی کرد؟
- الف)طلب‌ها و موجودی انبار که بالا رفته‌اند
- ب)رنگ لوگو
- ج)تعداد کارمندان
- د)هیچ
دیدن جواب
جواب: الف) طلب‌ها و موجودی انبار که بالا رفته‌اند
سودی که پول نقد نمی‌شود، باید دلیلش پیدا شود.
۲.جریان نقد عملیاتی ۵۰۰، خرید دارایی ۴۵۰ و سود نقدی پرداختی ۲۰۰ میلیارد. کدام برداشت درست‌تر است؟
- الف)سود نقدی از جریان نقد آزاد (۵۰) خیلی بیشتر است؛ احتمالاً با وام یا ذخیره پرداخت شده
- ب)همه‌چیز عالی است
- ج)جریان نقد آزاد ۹۵۰ است
- د)شرکت پول اضافه دارد
دیدن جواب
جواب: الف) سود نقدی از جریان نقد آزاد (۵۰) خیلی بیشتر است؛ احتمالاً با وام یا ذخیره پرداخت شده
۵۰۰ − ۴۵۰ = ۵۰ میلیارد جریان نقد آزاد؛ پرداخت ۲۰۰ میلیارد سود یعنی ۱۵۰ میلیارد از جای دیگری آمده.
۳.جریان نقد عملیاتی ۵۰۰ و پول خرید دارایی‌های تازه ۲۰۰ میلیارد تومان است. جریان نقد آزاد؟
- الف)۳۰۰ میلیارد
- ب)۷۰۰ میلیارد
- ج)۵۰۰ میلیارد
- د)۲۰۰ میلیارد
دیدن جواب
جواب: الف) ۳۰۰ میلیارد
۵۰۰ − ۲۰۰ = ۳۰۰ میلیارد تومان.