تو قرض می‌دهی، سود می‌گیری
وقتی سهم می‌خری، شریک شرکت می‌شوی. وقتی ورقهٔ با درآمد ثابت می‌خری، به دولت یا یک شرکت قرض می‌دهی و در عوض سود معین و اصل پولت را در تاریخ معین پس می‌گیری.
در بورس تهران و فرابورس، اوراق دولتی مثل اسناد خزانهٔ اسلامی و انواع صکوک مثل مرابحه و اجاره معامله می‌شوند. صندوق‌های درآمد ثابت بیشتر پولشان را در همین اوراق و سپردهٔ بانکی می‌گذارند.
سود دوره‌ای با عدد
یک ورقهٔ صکوک اجاره با مبلغ اسمی ۱۰۰ هزار تومان و سود سالانهٔ ۲۰٪ که هر سه ماه پرداخت می‌شود، هر سه ماه ۵ هزار تومان به حسابت واریز می‌کند (۲۰٪ ÷ ۴ = ۵٪). در سررسید هم ۱۰۰ هزار تومان اصل پول برمی‌گردد.
اوراق شرکتی معمولاً «ضامن» دارند، مثلاً یک بانک، تا اگر ناشر نتوانست بپردازد، ضامن بپردازد. اوراق دولتی ریسک نکول کمتری دارند. هرچه ریسک ناشر بیشتر باشد، معمولاً سود بیشتری هم پیشنهاد می‌دهد.
ریسک اوراق: نکول و ضامن
اوراق دولتی را دولت بازپرداخت می‌کند و ریسک پس ندادنشان خیلی کم است. اوراق شرکتی، مثل صکوک مرابحه یا اجارهٔ یک شرکت، به توان پرداخت همان شرکت بسته‌اند؛ برای همین معمولاً یک «ضامن»، اغلب یک بانک، دارند که اگر شرکت نتوانست بپردازد، او بپردازد.
به این ریسک که ناشر سود یا اصل پول را سر موعد ندهد «ریسک نکول» می‌گویند. اوراقی که ریسک بیشتری دارند، معمولاً بازده بیشتری هم می‌دهند. قبل از خرید اوراق شرکتی، ناشر، ضامن و تاریخ‌های پرداخت سود را در اطلاعیهٔ انتشار ببین.
خلاصهٔ درس
خرید ورقهٔ با درآمد ثابت یعنی قرض دادن به ناشر، در عوض سود معین و برگشت اصل پول در سررسید.
اسناد خزانه سود دوره‌ای ندارند و زیر قیمت اسمی خریده می‌شوند؛ صکوک اجاره و مرابحه سود دوره‌ای می‌دهند.
اوراق شرکتی ریسک نکول دارند و معمولاً ضامن؛ ریسک بیشتر، بازده بیشتر.
اوراق مالکیت نمی‌دهد؛ سهم مالکیت می‌دهد ولی سود معین ندارد.
واژه‌های این درس
- ریسک نکول
- ریسک اینکه ناشر اوراق سود یا اصل پول را سر موعد نپردازد.
- درآمد ثابت
- صندوقی که بیشتر پولش را در سپرده و اوراق با سود معین می‌گذارد؛ نوسان کم و سود نسبتاً قابل‌پیش‌بینی دارد.
خودت را بسنج
۱.هر ورقه را به ویژگی‌اش وصل کن
- اسناد خزانه
- صکوک اجاره و مرابحه
- سهم
دیدن جواب
- اسناد خزانه
- بدون سود دوره‌ای، زیر قیمت اسمی خریده می‌شود
- صکوک اجاره و مرابحه
- سود دوره‌ای، مثلاً هر سه یا شش ماه
- سهم
- مالکیت، بدون سود معین
اوراق سود معین دارند؛ سهم ندارد.
۲.خریدار ورقهٔ با درآمد ثابت در واقع…
- الف)به ناشر قرض می‌دهد
- ب)شریک شرکت می‌شود
- ج)صاحب کالا می‌شود
- د)اختیار خرید می‌گیرد
دیدن جواب
جواب: الف) به ناشر قرض می‌دهد
اوراق یعنی بدهی ناشر به تو؛ در سررسید اصل پول برمی‌گردد.
۳.ورقه‌ای با اسمی ۱۰۰ هزار تومان و سود سالانهٔ ۲۴٪ که ماهانه پرداخت می‌شود. هر ماه چقدر می‌گیری؟
- الف)۲ هزار تومان
- ب)۲۴ هزار تومان
- ج)۶ هزار تومان
- د)۱۲ هزار تومان
دیدن جواب
جواب: الف) ۲ هزار تومان
۲۴٪ ÷ ۱۲ = ۲٪ در ماه؛ ۲٪ از ۱۰۰ هزار تومان = ۲ هزار تومان.
۴.دو ورقه با سررسید یکسان: دولتی با بازده ۲۵٪ و شرکتی با بازده ۲۹٪. چرا شرکتی بازده بیشتری دارد؟
- الف)ریسک نکولش بیشتر است و بازار برای این ریسک بازده بیشتری می‌خواهد
- ب)چون حتماً بهتر است
- ج)چون مالیات ندارد
- د)چون سررسیدش زودتر است
دیدن جواب
جواب: الف) ریسک نکولش بیشتر است و بازار برای این ریسک بازده بیشتری می‌خواهد
ریسک بیشتر، بازده بیشتر؛ بازده بالاتر به‌تنهایی به معنی ورقهٔ بهتر نیست.