ورود پول حقیقی و حقوقی چیست؟
راوی ایندکس · به‌روزرسانی
در بورس تهران، برای هر نماد و در هر روز معاملاتی، مشخص است چه مقدار از خریدها و فروش‌ها را سهامداران «حقیقی» و چه مقدار را سهامداران «حقوقی» انجام داده‌اند. این تفکیک یکی از پرکاربردترین داده‌های بازار ایران است و عبارت «ورود پول حقیقی» که هر روز در گزارش‌های بازار شنیده می‌شود، از همین داده ساخته می‌شود.
حقیقی و حقوقی چه کسانی هستند؟
سهامدار حقیقی یک شخص است: هر فردی که با کد معاملاتی شخصی خود سهام می‌خرد یا می‌فروشد. سهامدار حقوقی یک نهاد است: شرکت‌ها، بانک‌ها، بیمه‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری، هلدینگ‌ها و سایر اشخاص حقوقی. چون حقوقی‌ها معمولاً با سرمایه و اطلاعات بیشتری معامله می‌کنند، بسیاری از فعالان بازار جابه‌جایی سهام بین این دو گروه را نشانه‌ای از رفتار پول هوشمند یا هیجان عمومی می‌دانند.
ورود پول حقیقی چگونه محاسبه می‌شود؟
در هر معامله یک خریدار و یک فروشنده وجود دارد؛ پس مجموع ارزش خریدها با مجموع ارزش فروش‌ها برابر است. اما سهم حقیقی‌ها از خرید و از فروش لزوماً برابر نیست. ورود پول حقیقی این‌طور محاسبه می‌شود:
ورود پول حقیقی = ارزش خرید حقیقی‌ها − ارزش فروش حقیقی‌ها
فرض کنید ارزش معاملات یک نماد در یک روز ۱۰۰ میلیارد تومان بوده است. اگر حقیقی‌ها ۸۰ میلیارد تومان خریده و ۵۰ میلیارد تومان فروخته باشند، ورود پول حقیقی ۳۰ میلیارد تومان است. به همان اندازه، حقوقی‌ها ۳۰ میلیارد تومان بیشتر فروخته‌اند تا خریده باشند؛ به همین دلیل به این عدد «تغییر مالکیت حقوقی به حقیقی» هم گفته می‌شود. اگر عدد منفی باشد، از «خروج پول حقیقی» صحبت می‌کنیم.
سرانهٔ خرید، سرانهٔ فروش و قدرت خریدار
داده‌های حقیقی و حقوقی تعداد خریداران و فروشندگان را هم در بر دارند. با تقسیم ارزش خرید حقیقی‌ها بر تعداد خریداران حقیقی، «سرانهٔ خرید» به دست می‌آید؛ یعنی هر خریدار حقیقی به‌طور میانگین چقدر خرید کرده است. «سرانهٔ فروش» هم به همین شکل ساخته می‌شود. نسبت این دو را «قدرت خریدار حقیقی» می‌نامند:
قدرت خریدار حقیقی = سرانهٔ خرید حقیقی ÷ سرانهٔ فروش حقیقی
قدرت خریدار بالاتر از یک یعنی خریداران حقیقی به‌طور میانگین با پول بیشتری از فروشندگان حقیقی وارد شده‌اند. برای نمونه اگر ۲۰۰ خریدار حقیقی در مجموع ۱۰ میلیارد تومان و ۵۰۰ فروشندهٔ حقیقی در مجموع ۱۰ میلیارد تومان معامله کرده باشند، ورود پول حقیقی صفر است، اما سرانهٔ خرید ۵۰ میلیون و سرانهٔ فروش ۲۰ میلیون تومان است و قدرت خریدار به ۲٫۵ می‌رسد: پول کمتری از دست تعداد بیشتری خارج شده و به دست تعداد کمتری با سرمایهٔ بیشتر رسیده است.
این داده به چه کاری می‌آید؟
- شناسایی نمادهایی که توجه سرمایه به آن‌ها جلب شده است؛ ورود پول حقیقی چندروزهٔ پیاپی معمولاً از یک روز منفرد معنادارتر است.
- مقایسه با حجم عادی: ورود پول در روزی که حجم معاملات چند برابر میانگین ماهانه بوده، وزن بیشتری دارد.
- سنجش حال‌وهوای کل بازار: جمع ورود یا خروج پول حقیقی همهٔ نمادها نشان می‌دهد سهامداران خرد در مجموع خریدار بوده‌اند یا فروشنده.
- ساختن شرط در استراتژی: بسیاری از استراتژی‌های مبتنی بر جریان پول از همین شاخص‌ها استفاده می‌کنند. در معاملات الگوریتمی چیست؟ با نحوهٔ تبدیل چنین ایده‌ای به قاعده آشنا شوید.
خطاهای رایج در تفسیر
- هر ورود پول حقیقی نشانهٔ رشد قیمت نیست. گاهی حقوقی‌ها دقیقاً در اوج هیجان خریداران، سهام خود را واگذار می‌کنند.
- برخی کدهای حقیقی حجم معاملات بسیار بزرگی دارند و رفتارشان به حقوقی‌ها شبیه‌تر است؛ یک یا دو کد می‌توانند عدد یک روز را کاملاً تغییر دهند.
- در صندوق‌های قابل معامله، خرید و فروش بازارگردان (که حقوقی است) بخش بزرگی از معاملات را تشکیل می‌دهد و تفسیر ورود پول در آن‌ها با سهام متفاوت است.
- معاملات بلوکی و عرضه‌های عمده می‌توانند در یک روز رقم بسیار بزرگی بسازند که ربطی به رفتار روزمرهٔ بازار ندارد.
- این داده از رفتار گذشته خبر می‌دهد؛ دربارهٔ اینکه قیمت فردا به کدام سمت می‌رود، به‌تنهایی حرف قطعی نمی‌زند.
ورود پول حقیقی را کجا ببینیم؟
در راوی ایندکس فهرست روزانهٔ بیشترین ورود پول حقیقی امروز به‌روز نگه داشته می‌شود و در صفحهٔ هر نماد، سهم حقیقی‌ها از خرید و فروش، قدرت خریدار و ورود پول حقیقی همان روز نمایش داده می‌شود. برای یافتن نمادها با ترکیبی از این شرط‌ها هم می‌توانید از فیلتر نمادها استفاده کنید. اگر نمادی هم‌زمان ورود پول سنگین و صف خرید دارد، مطلب صف خرید و صف فروش در بورس به تفسیر آن کمک می‌کند.
این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیه به خرید یا فروش هیچ نمادی نیست.