صف خرید و صف فروش در بورس
راوی ایندکس · به‌روزرسانی
«صف خرید» و «صف فروش» از پرتکرارترین اصطلاحات بورس تهران است. نمادی که صف خرید است، خریداران زیادی دارد که نمی‌توانند سهم بخرند؛ نمادی که صف فروش است، فروشندگانی دارد که نمی‌توانند سهم خود را بفروشند. برای فهم اینکه چرا چنین وضعیتی پیش می‌آید، ابتدا باید با «دامنهٔ نوسان» آشنا شد.
دامنهٔ نوسان چیست؟
در بورس تهران قیمت هر سهم در یک روز معاملاتی نمی‌تواند هر قدر که خریدار و فروشنده بخواهند بالا یا پایین برود. نهاد ناظر برای هر بازار، درصدی را به‌عنوان دامنهٔ نوسان مجاز تعیین می‌کند که نسبت به قیمت پایانی روز قبل سنجیده می‌شود. بالاترین قیمت مجاز را «سقف دامنه» و پایین‌ترین را «کف دامنه» می‌نامند. این درصد در همهٔ بازارها یکسان نیست و در طول زمان هم بارها تغییر کرده است؛ پس همیشه مقدار روز را در سامانهٔ معاملاتی کارگزاری خود ببینید.
صف خرید چیست؟
وقتی تقاضا برای یک سهم آن‌قدر زیاد باشد که قیمت به سقف دامنه برسد، دیگر نمی‌تواند بالاتر برود. در این حالت خریدارانی که حاضرند با قیمت سقف بخرند، سفارش‌هایشان را ثبت می‌کنند، اما فروشندهٔ کافی وجود ندارد. سفارش‌های خرید در این قیمت به ترتیب زمان ثبت پشت سر هم قرار می‌گیرند و هر وقت فروشنده‌ای پیدا شود، به قدیمی‌ترین سفارش‌ها سهم می‌رسد. به این وضعیت صف خرید می‌گویند.
صف فروش چیست؟
صف فروش تصویر آینه‌ای صف خرید است. وقتی فشار فروش قیمت را به کف دامنه می‌رساند و در آن قیمت خریدار کافی وجود ندارد، سفارش‌های فروش به ترتیب زمان در صف قرار می‌گیرند. سهامداری که دیر به صف رسیده، ممکن است چند روز نتواند سهم خود را بفروشد و در این مدت قیمت هر روز در کف دامنهٔ جدید پایین‌تر برود.
چرا صف تشکیل می‌شود؟
- اخبار مهم شرکت؛ مثل گزارش سود بهتر یا بدتر از انتظار، افزایش سرمایه یا قراردادهای بزرگ.
- تغییرات کلان؛ مثل نرخ ارز، قیمت کالاهای جهانی یا تصمیم‌های سیاستی که بر یک صنعت اثر می‌گذارند.
- جو عمومی بازار؛ در دوره‌های هیجانی، صف‌ها به‌سرعت از یک نماد به نمادهای هم‌گروه سرایت می‌کنند.
- شناوری کم؛ در نمادهایی که سهام کمی در دست عموم است، سفارش‌های نسبتاً کوچک هم می‌توانند قیمت را به سقف یا کف برسانند.
- بازگشایی پس از توقف؛ نمادی که مدتی متوقف بوده، ممکن است چند روز پیاپی با صف معامله شود تا قیمت به تعادل برسد.
حجم صف و ارزش صف
در تابلوی سفارش‌ها، حجم سفارش‌های ثبت‌شده در قیمت سقف (یا کف) دیده می‌شود. حاصل‌ضرب این حجم در قیمت را «ارزش صف» می‌نامند. بزرگ بودن صف نسبت به حجم معاملات عادی نماد نشان می‌دهد تقاضا یا عرضه تا چه حد از توان طرف مقابل بیشتر است. کوچک شدن تدریجی صف خرید در طول روز که به آن «ریزش صف» هم گفته می‌شود، اغلب نشانهٔ آن است که فروشندگان بیشتری در حال عرضه‌اند یا خریداران سفارش‌هایشان را پس گرفته‌اند.
ریسک‌ها و نکته‌های مهم
- ثبت سفارش در انتهای یک صف خرید طولانی تضمینی برای خرید نیست و ممکن است تا پایان روز اجرا نشود.
- صف خرید ممکن است ناگهان باز شود؛ یعنی قیمت از سقف پایین بیاید و خریدارانی که دیر به صف رسیده‌اند، با قیمت بالاتری نسبت به ادامهٔ روز خریده باشند.
- صف‌ها گاهی با سفارش‌های بزرگی ساخته یا برچیده می‌شوند که بعداً لغو می‌شوند؛ تکیه بر ظاهر تابلو به‌تنهایی کافی نیست.
- در صف فروش، ریسک اصلی نقدشوندگی است: ممکن است سرمایه چند روز در سهمی بماند که قیمتش هر روز پایین‌تر می‌آید.
- در بک‌تست استراتژی‌ها باید در نظر داشت که خرید در روز صف خرید یا فروش در روز صف فروش معمولاً ممکن نیست؛ جزئیات را در بک‌تست چیست و چطور انجام می‌شود بخوانید.
نمادهای صف را کجا ببینیم؟
در راوی ایندکس، وضعیت صف در صفحهٔ هر نماد در کنار قیمت نمایش داده می‌شود. صف خرید اغلب با ورود پول حقیقی هم‌زمان است؛ برای تفسیر این دو در کنار هم، مطلب ورود پول حقیقی و حقوقی چیست؟ را ببینید. اگر می‌خواهید نمادهایی با شرایط دلخواه‌تان را پیدا کنید، فیلتر نمادها این کار را ساده می‌کند.
این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیه به خرید یا فروش هیچ نمادی نیست.