گزارش ماهانه کدال چیست و چطور آن را بخوانیم؟
راوی ایندکس · به‌روزرسانی
صورت‌های مالی شرکت‌ها هر سه، شش یا دوازده ماه یک بار منتشر می‌شوند، اما سهامدار معمولاً نمی‌خواهد این‌همه صبر کند تا بفهمد کسب‌وکار شرکت در چه حالی است. «گزارش فعالیت ماهانه» که شرکت‌های بورسی و فرابورسی در سامانهٔ کدال منتشر می‌کنند، این فاصله را کم می‌کند. این گزارش‌ها حسابرسی‌نشده‌اند و جای صورت‌های مالی را نمی‌گیرند، اما نشانهٔ زودهنگامی از روند فروش و درآمد شرکت هستند و بسیاری از تحلیل‌گران بنیادی هر ماه آن‌ها را دنبال می‌کنند.
شرکت‌ها در گزارش ماهانه چه منتشر می‌کنند؟
قالب گزارش ماهانه به نوع فعالیت شرکت بستگی دارد. نهاد ناظر برای هر گروه فرم مشخصی تعیین کرده و مهلت انتشار آن را هم مقررات تعیین می‌کند؛ این مقررات ممکن است تغییر کند، پس مهلت و قالب فعلی را در خود کدال ببینید. به‌طور کلی:
- شرکت‌های تولیدی مقدار تولید، مقدار فروش، نرخ فروش و مبلغ فروش هر محصول را به تفکیک فروش داخلی و صادراتی گزارش می‌کنند.
- بانک‌ها اطلاعاتی مثل درآمد تسهیلات، هزینهٔ سود سپرده‌ها و مانده‌ها را منتشر می‌کنند.
- شرکت‌های سرمایه‌گذاری و هلدینگ‌ها وضعیت پرتفوی، خرید و فروش سهام و سود یا زیان حاصل از آن را گزارش می‌دهند.
- شرکت‌های بیمه حق بیمهٔ صادره و خسارت پرداختی را اعلام می‌کنند.
- شرکت‌های ساختمانی و پیمانکاری پیشرفت پروژه‌ها و درآمد شناسایی‌شده را گزارش می‌کنند.
در هر گزارش معمولاً سه ستون اصلی دیده می‌شود: عملکرد همین ماه، عملکرد تجمعی از ابتدای سال مالی تا پایان این ماه، و عملکرد دورهٔ مشابه سال قبل. سال مالی همهٔ شرکت‌ها از ابتدای فروردین شروع نمی‌شود؛ پس «ماه چندم سال مالی» را با ماه تقویمی اشتباه نگیرید.
فروش ماهانه را چطور بخوانیم؟
برای یک شرکت تولیدی، مبلغ فروش حاصل‌ضرب دو چیز است: مقدار فروش و نرخ فروش. تغییر مبلغ فروش به‌تنهایی نمی‌گوید کدام‌یک تغییر کرده است. اگر فروش ریالی بالا رفته، باید دید آیا شرکت بیشتر فروخته یا همان مقدار را گران‌تر فروخته است. این تفکیک مهم است، چون رشد مقداری معمولاً از ظرفیت تولید و تقاضا خبر می‌دهد، در حالی که رشد نرخ ممکن است فقط بازتاب تورم، نرخ ارز یا قیمت جهانی محصول باشد.
در کنار فروش، به ستون تولید هم نگاه کنید. اگر تولید از فروش بیشتر باشد، موجودی انبار بالا می‌رود و ممکن است در ماه‌های بعد به فروش برسد؛ اگر فروش از تولید بیشتر باشد، شرکت از موجودی قبلی فروخته است و این روند همیشگی نیست.
مقایسه با ماه قبل
مقایسهٔ هر ماه با ماه قبل ساده‌ترین مقایسه است و تغییرات کوتاه‌مدت را نشان می‌دهد؛ مثلاً توقف خط تولید برای تعمیرات، مشکل تأمین مواد اولیه یا یک قرارداد صادراتی بزرگ. اما این مقایسه پر از نویز است. تعداد روزهای کاری ماه‌ها یکسان نیست، تعطیلات نوروز و مناسبت‌ها فروش برخی ماه‌ها را کم می‌کند و گاهی شرکت فروش یک ماه را در ماه بعد ثبت می‌کند. پس افت یا جهش یک‌ماهه را به‌تنهایی نشانهٔ تغییر روند ندانید.
مقایسه با ماه مشابه سال قبل
مقایسه با همان ماه در سال قبل، اثر فصل را تا حد زیادی خنثی می‌کند؛ چون هر دو ماه در شرایط فصلی مشابهی قرار دارند. اگر فروش این ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل رشد کرده باشد، با اطمینان بیشتری می‌توان گفت کسب‌وکار رشد کرده است. با این حال در محیط تورمی، رشد ریالی سالانه ممکن است تنها جبران تورم باشد؛ برای همین مقایسهٔ مقدار فروش با سال قبل هم لازم است. جمع تجمعی از ابتدای سال مالی تا این ماه نیز در مقایسه با دورهٔ مشابه، تصویر پایدارتری از یک ماه منفرد می‌دهد.
فصلی بودن فروش
فروش بسیاری از صنایع فصلی است. شرکت‌های سیمانی در ماه‌های گرم که ساخت‌وساز فعال‌تر است فروش بیشتری دارند، فروش برخی محصولات غذایی و کشاورزی به فصل برداشت گره خورده و بعضی شرکت‌ها در ماه‌های پایانی سال مالی فروش بیشتری ثبت می‌کنند. اگر الگوی فصلی یک صنعت را نشناسید، ممکن است افت طبیعی یک فصل را نشانهٔ ضعف شرکت بدانید. بهترین راه، دیدن چند سال گزارش ماهانه در کنار هم است.
اثر نرخ ارز و قیمت‌ها
برای شرکت‌های صادراتی و کالایی، نرخ فروش تا حد زیادی به قیمت جهانی محصول و نرخ ارزی بستگی دارد که با آن فروش ثبت می‌شود. تغییر نرخ ارز می‌تواند بدون هیچ تغییری در مقدار فروش، مبلغ فروش ریالی را بالا یا پایین ببرد. شرکت‌هایی هم که محصولشان قیمت‌گذاری دستوری دارد، ممکن است با تغییر نرخ مصوب، جهش ناگهانی در فروش ریالی نشان دهند. در همهٔ این موارد، به هزینه‌ها هم فکر کنید: اگر نرخ مواد اولیه هم‌زمان بالا رفته باشد، رشد فروش لزوماً به رشد سود تبدیل نمی‌شود.
محدودیت‌های گزارش ماهانه
- گزارش ماهانه حسابرسی‌نشده است و ممکن است بعداً اصلاح شود؛ گزارش‌های اصلاحیه را هم در کدال ببینید.
- بیشتر گزارش‌ها فقط سمت درآمد را نشان می‌دهند و از بهای تمام‌شده، هزینه‌های عمومی و مالی خبری نمی‌دهند؛ پس سود را نمی‌توان مستقیماً از آن خواند.
- روش ثبت فروش شرکت‌ها یکسان نیست و گاهی فروش چند ماه یک‌جا در یک ماه ثبت می‌شود.
- درآمدهای غیرعملیاتی، مثل سود سرمایه‌گذاری‌ها یا فروش دارایی، در گزارش فروش دیده نمی‌شوند.
- کیفیت و دقت گزارش‌دهی از شرکتی به شرکت دیگر متفاوت است.
به همین دلیل، گزارش ماهانه را یک قطعه از پازل بدانید، نه کل آن. تخمین سود سالانه از روی فروش ماهانه فقط وقتی معنا دارد که حاشیهٔ سود شرکت را از صورت‌های مالی گذشته بشناسید؛ برای آشنایی بیشتر، مطلب تحلیل بنیادی چیست؟ را بخوانید.
گزارش‌های ماهانه در راوی ایندکس
در راوی ایندکس، صفحهٔ گزارش‌های ماهانه فروش ماهانهٔ شرکت‌ها را از کدال جمع‌آوری می‌کند و تغییر آن را نسبت به ماه قبل و ماه مشابه سال قبل نشان می‌دهد. در صفحهٔ تحلیل بنیادی هر نماد هم سود تخمینی بر اساس گزارش‌های ماهانه در کنار P/E و مقایسه با هم‌گروه‌ها آمده است.
این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیه به خرید یا فروش هیچ نمادی نیست.