اولین بار در تابلو
عرضهٔ اولیه یعنی اولین باری که سهم یک شرکت در بورس یا فرابورس به همه فروخته میشود. از آن روز به بعد، سهم نماد دارد و هر روز در تابلو خرید و فروش میشود.
پیش از آن، سهام شرکت باید نزد سازمان بورس ثبت شود و شرکت در بورس یا فرابورس پذیرفته شود: صورتهای مالی حسابرسیشده داشته باشد، شرایط پذیرش را داشته باشد و اطلاعاتش را منتشر کند.
چه کسی میفروشد؟
در بیشتر عرضههای اولیهٔ بورس ایران، سهمی که عرضه میشود از سهام موجود سهامدار عمده است؛ مثلاً یک هلدینگ یا یک نهاد بخشی از سهامش را میفروشد. پس پول عرضه به فروشنده میرسد، نه به صندوق خود شرکت.
این فرق مهمی است: عرضهٔ اولیه لزوماً پول تازهای وارد شرکت نمیکند که با آن کارخانهٔ جدید بسازد.
چرا فروشنده میفروشد
دلیلها فرق میکند: سهامدار عمده پول لازم دارد، قانون یا سیاست دولت فروش بخشی از سهام را خواسته، یا میخواهد سهمش قیمت روز و خریدار داشته باشد تا بعداً راحتتر بفروشد.
برای خریدار یعنی همیشه بپرس: فروشنده چرا الان و به این قیمت میفروشد؟
چرا برای شرکت خوب است
شرکتی که بورسی میشود، باید هر ماه گزارش فروش و هر چند ماه صورت مالی در کدال بگذارد. این شفافیت به اعتبارش کمک میکند و بعدها اگر خواست افزایش سرمایه بدهد، خریدار آماده دارد.
در عوض، هر خبر بد شرکت هم برای همه منتشر میشود و قیمتش هر روز جلوی چشم است.
عرضهٔ اولیه یعنی شرکت خوب است؟ نه
اینکه شرکتی به بورس آمده، یعنی شرایط پذیرش را داشته؛ نه اینکه شرکت پرسودی است یا قیمتش ارزان است. شرکتهای خوب و معمولی هر دو عرضه میشوند.
ارزیابی شرکت و قیمتش کار خود توست؛ در درسهای بعد یاد میگیری از کجا شروع کنی.
خلاصهٔ درس
عرضهٔ اولیه یعنی اولین فروش سهم شرکت به عموم در بورس یا فرابورس.
در بیشتر عرضهها، سهامدار عمده بخشی از سهامش را میفروشد و پول به او میرسد.
پذیرش در بورس ضمانت سود یا ارزانی نیست.
کار امروز: در کدال، اطلاعیهٔ عرضهٔ اولیهٔ یک نماد را پیدا کن و ببین فروشنده چه کسی بوده.
واژههای این درس
- افزایش سرمایه
- وقتی شرکت تعداد سهمهایش را زیاد میکند، از محل سود انباشته، آورده نقدی سهامداران یا تجدید ارزیابی داراییها.
- عرضهٔ اولیه
- اولین باری که سهم یک شرکت در بورس به مردم فروخته میشود.
- حسابرس
- مؤسسهٔ مستقلی که حسابها و گزارشهای مالی را بررسی میکند و دربارهٔ درستیشان نظر میدهد.
- کدال
- سامانهٔ رسمی که شرکتهای بورسی گزارشها و صورتهای مالیشان را آنجا منتشر میکنند.
- نماد
- اسم کوتاه هر سهم یا صندوق در بورس، مثل «فملی».
خودت را بسنج
۱.در عرضهای که سهام موجود سهامدار عمده فروخته میشود، پول خریدارها به کجا میرود؟
- الف)به سهامدار عمدهای که فروخته
- ب)به صندوق شرکت برای طرح جدید
- ج)به سازمان بورس
- د)به کارگزار
دیدن جواب
جواب: الف) به سهامدار عمدهای که فروخته
فروشنده سهام موجود است که پول را میگیرد؛ سرمایهٔ شرکت عوض نمیشود.
۲.هر کلمه را به معنیاش وصل کن
- عرضهٔ اولیه
- پذیرش
- سهامدار عمده
- کدال
دیدن جواب
- عرضهٔ اولیه
- اولین فروش سهم شرکت به عموم
- پذیرش
- تأیید شرایط شرکت برای ورود به بورس
- سهامدار عمده
- دارندهٔ بخش بزرگی از سهام
- کدال
- سامانهای که شرکتها اطلاعیههایشان را آنجا میگذارند
این چهار کلمه را در هر اطلاعیهٔ عرضه میبینی.
۳.کدام جمله درست است؟
- الف)پذیرش در بورس یعنی شرکت شرایط ورود را داشته، نه اینکه سهمش ارزان است
- ب)هر سهمی که عرضه میشود حتماً سودده است
- ج)پول عرضه همیشه به صندوق شرکت میرود
- د)بعد از عرضه، شرکت دیگر گزارش نمیدهد
دیدن جواب
جواب: الف) پذیرش در بورس یعنی شرکت شرایط ورود را داشته، نه اینکه سهمش ارزان است
پذیرش شرط ورود است، نه ضمانت سود یا ارزانی.