شاخص کل و هم‌وزن

دماسنج بازار

شاخص کل نشان می‌دهد ارزش کل شرکت‌های بورس، روی هم، بالا رفته یا پایین. شرکت‌های بزرگ‌تر وزن بیشتری دارند؛ پس چند شرکت خیلی بزرگ می‌توانند شاخص کل را جابه‌جا کنند.

مثلاً اگر چند شرکت خیلی بزرگ پتروشیمی و فلزی بالا بروند، شاخص کل مثبت می‌شود، حتی اگر صدها سهم کوچک منفی باشند. عدد شاخص به‌تنهایی معنایی ندارد؛ مهم تغییر درصدی آن است. نمودار شاخص کل در گذشته نشان می‌دهد بازار در دوره‌های مختلف چطور رفتار کرده.

شاخص هم‌وزن

در شاخص هم‌وزن همهٔ شرکت‌ها یک وزن دارند. اگر شاخص کل بالا برود ولی هم‌وزن پایین بیاید، یعنی چند سهم بزرگ بالا رفته‌اند و بیشتر سهم‌ها منفی بوده‌اند.

شاخص هم‌وزن بهتر نشان می‌دهد سهم‌های معمولی و کوچک چه حالی دارند. چون بیشتر آدم‌ها سهم‌های کوچک و متوسط دارند، گاهی حس بازار به شاخص هم‌وزن نزدیک‌تر است. نگاه به هر دو شاخص با هم، تصویر کامل‌تری از بازار می‌دهد.

شاخص کل با عدد

فرض کن بازار فقط سه شرکت دارد با ارزش بازار ۹۰۰، ۹۰ و ۱۰ هزار میلیارد تومان. امروز بزرگ‌ترین ۲٪ بالا رفته و دو تای دیگر هر کدام ۵٪ پایین آمده‌اند. شاخص کل وزنی است: (۹۰۰ × ۲ − ۹۰ × ۵ − ۱۰ × ۵) ÷ ۱۰۰۰ = ۱٫۳٪ مثبت.

شاخص هم‌وزن به همه یک وزن می‌دهد: (۲ − ۵ − ۵) ÷ ۳ ≈ ۲٫۷٪ منفی. یعنی دو سهم از سه سهم امروز منفی بوده‌اند، ولی تیتر خبرها می‌گوید «شاخص مثبت شد». شاخص کل بورس تهران سود نقدی را هم حساب می‌کند؛ روز مجمع یک شرکت بزرگ، شاخص به خاطر تعدیل قیمت پایین نمی‌افتد.

خلاصهٔ درس

شاخص کل وزنی است: شرکت‌هایی که ارزش بازار بیشتری دارند، اثر بیشتری دارند.

شاخص هم‌وزن به همهٔ شرکت‌ها یک وزن می‌دهد و حال سهم‌های کوچک و متوسط را بهتر نشان می‌دهد.

کل مثبت و هم‌وزن منفی یعنی چند سهم بزرگ بالا رفته‌اند و بیشتر سهم‌ها منفی بوده‌اند.

تغییر درصدی شاخص مهم است، نه خود عددش.